سوال فرعی۱-۲: آیا مدیریت ارتباط با مشتری عملیاتی بر انتخاب استراتژی بازاریابی تفکیکی شرکت های بیمه در ایران تاثیر دارد؟

سوال فرعی۱-۳: آیا مدیریت ارتباط با مشتری عملیاتی بر انتخاب استراتژی بازاریابی تمرکزی شرکت های بیمه در ایران تاثیر دارد؟

سوال اصلی۲: آیا مدیریت ارتباط با مشتری تحلیلی بر انتخاب استراتژی بازاریابی شرکت های بیمه در ایران تاثیر دارد؟

سوال فرعی۲-۲: آیا مدیریت ارتباط با مشتری تحلیلی بر انتخاب استراتژی بازاریابی یکسان شرکت های بیمه در ایران تاثیر دارد؟

سوال فرعی۲-۲: آیا مدیریت ارتباط با مشتری تحلیلی بر انتخاب استراتژی بازاریابی تفکیکی شرکت های بیمه در ایران تاثیر دارد؟

سوال فرعی۲-۲: آیا مدیریت ارتباط با مشتری تحلیلی بر انتخاب استراتژی بازاریابی تمرکزی شرکت های بیمه در ایران تاثیر دارد؟

۵٫۱فرضیه های تحقیق

با توجه به سوالات مطرح شده در قسمت قبل در این تحقیق ۸ فرضیه مطرح می‌گردد:

فرضیه۱: مدیریت ارتباط با مشتری عملیاتی بر انتخاب استراتژی بازاریابی شرکت های بیمه در ایران تاثیر دارد.

فرضیه۱-۱: مدیریت ارتباط با مشتری عملیاتی بر انتخاب استراتژی بازاریابی یکسان شرکت های بیمه در ایران تاثیر دارد.

فرضیه۱-۲: مدیریت ارتباط با مشتری عملیاتی بر انتخاب استراتژی بازاریابی تفکیکی شرکت های بیمه در ایران تاثیر دارد.

فرضیه۱-۳: مدیریت ارتباط با مشتری عملیاتی بر انتخاب استراتژی بازاریابی تمرکزی شرکت های بیمه در ایران تاثیر دارد.

فرضیه۲: مدیریت ارتباط با مشتری تحلیلی بر انتخاب استراتژی بازاریابی شرکت های بیمه در ایران تاثیر دارد.

فرضیه۲-۱: مدیریت ارتباط با مشتری تحلیلی بر انتخاب استراتژی بازاریابی یکسان شرکت های بیمه در ایران تاثیر دارد.

فرضیه۲-۲: مدیریت ارتباط با مشتری تحلیلی بر انتخاب استراتژی بازاریابی تفکیکی شرکت های بیمه در ایران تاثیر دارد.

فرضیه۲-۳: مدیریت ارتباط با مشتری تحلیلی بر انتخاب استراتژی بازاریابی تمرکزی شرکت های بیمه در ایران تاثیر دارد.

۶٫۱تعاریف مفهومی متغیرها

مدیریت ارتباط با مشتری عملیاتی ^[۱]

مدیریت ارتباط با مشتری عملیاتی به طور معمول شامل سه حوزه عمومی کسب و کار یعنی خودکار سازی عملیات بخش فروش، پشتیبانی و خدمت به مشتری می‌باشد (Hui-I Yao &Kok Wei Khong,2011).

مدیریت ارتباط با مشتری تحلیلی ^[۲]

در مدیریت ارتباط با مشتری تحلیلی ابزارها و روش‌هایی به کار می رود که اطلاعات به دست آمده ازمدیریت ارتباط با مشتری عملیاتی را تجزیه وتحلیل کرده و نتایج آن را برای مدیریت عملکرد تجاری آماده می‌کند(۲۰۱۰،Romano, N.C, and Fjermestad ,J).

بازاریابی یکسان^[۳]

در این استراتژی اگر سازمان یک نوع محصول یا خدمتی را به بازار عرضه کند و کوشش نماید با یک برنامه بازاریابی همه خریداران را جذب کند (روستا احمد، داور ونوس، ابراهیمی عبدالحمید، ۱۳۹۰).

بازاریابی تفکیکی ^[۴]

در این استراتژی سازمان ممکن است در هر خرده بازار برای عرضه چند محصول از برنامه های بازاریابی مختلف استفاده نماید. با بهره گرفتن از این استراتژی، سازمان تصمیم می‌گیرد در چند خرده بازار، یا همه خرده بازارهای یک بازار فعالیت داشته باشد (روستا احمد، داور ونوس، ابراهیمی عبدالحمید، ۱۳۹۰).

بازاریابی تمرکزی ^[۵]

در این استراتژی تمام فعالیت خود را روی یک یا چند بخش از بازاری بزرگ و پرمنفعت متمرکز می کند. بدین صورت که به جای تأکید بر سهم کوچکی از بازاری بزرگ، سهم بزرگی از بازاری کوچک را حوزه فعالیت خود قرارمی دهند. (روستا احمد، داور ونوس، ابراهیمی عبدالحمید، ۱۳۹۰).

۷٫۱تعاریف عملیاتی متغیرها

به منظور سنجش کلیه متغیرها، گویه هایی در پرسشنامه در نظر گرفته شده که پاسخگویان نظر خود را از بین پنج گزینه (بسیارکم، کم، متوسط، زیاد، بسیار زیاد) انتخاب می‌کنند.

متغیر وابسته تحقیق و تعریف عملیاتی آن

پژوهشگر بیش از هر چیز به متغیر وابسته علاقه مند است، هدف وی از توصیف یا پیش‌بینی، تغییر پذیری متغیر وابسته است(سکاران، ۱۳۹۰، ۸۳)

متغیر وابسته، متغیر پاسخ،برونداد یا ملاکی است و عبارت است از وجهی از رفتار یک ارگانیسم که تحریک شده است. متغیر وابسته مشاهده یا اندازه گیری می شود تا متغیر مستقل بر آن معلوم و مشخص شود(دلاور، ۱۳۸۳، ۵۹)

متغیرهای وابسته در این تحقیق عبارتند از :

استراتژی بازاریابی یکسان

برای اندازه گیری این ویژگی مقیاس پنج فاصله ای لیکرت با ۳ عنصر برای ارزیابی استفاده خواهد شد.

۱- شرکت محصولات و خدمات مشابه و یکسان برای بازارهای مختلف ارائه می‌دهد.

۲- تفاوت نیازها و اطلاعات مشتریان در ارائه محصولات و خدمات شرکت اهمیت ندارد.

۳- شرکت تمایل به ارائه محصولات و خدمات با قیمت و کیفیت مشابه برای تمام مشتریان دارد.

استراتژی بازاریابی تفکیکی

برای اندازه گیری این ویژگی مقیاس پنج فاصله ای لیکرت با ۳ عنصر برای ارزیابی استفاده خواهد شد.

۱- شرکت از طرح های بازاریابی متناسب با اوضاع فرهنگی و اجتماعی، جغرافیایی هر یک از مشتریان استفاده می‌شود.

۲- در شرکت برای هر یک از بخش های بازار برنامه بازاریابی جداگانه ای وجود دارد.

۳- سازمان برای هر نوع از مشتریان خود برنامه های پیشبرد فروش متناسب با نیاز های او طراحی ‌کرده‌است.

استراتژی بازاریابی تمرکزی

برای اندازه گیری این ویژگی مقیاس پنج فاصله ای لیکرت با ۳ عنصر برای ارزیابی استفاده خواهد شد.

۱- در شرکت محصولات و خدمات منحصر به فردی ارائه می شود.

۲- شرکت ‌در تلاش است با ارائه تعداد محدودی از محصولات، در تولید محصولات خاصی متخصص شود.

۳- شرکت بخش‌های خاص و محدودی از بازار را هدف خود قرار می‌دهد.

متغیرهای مستقل و تعریف عملیاتی آن ها

این متغیر به گونه ای مثبت یا منفی بر متغیر وابسته تاثیر می‌گذارد یعنی وقتی متغیر مستقل وجود داشته باشد، متغیر وابسته نیز وجود دارد و هر مقدار افزایش در متغیر مستقل روی دهد در متغیر وابسته نیز افزایش یا کاهش روی خواهد داد(سکاران، ۱۳۹۰، ۸۵).

متغیرهای مستقل در این تحقیق عبارتند از:

مدیریت ارتباط با مشتری الکترونیکی عملیاتی

برای اندازه گیری این ویژگی مقیاس پنج فاصله ای لیکرت با ۹ عنصر برای ارزیابی استفاده خواهد شد.

۱- پایگاه داده مشتری و پردازش اطلاعات مشتری به عنوان یک مرجع در تدوین برنامه بازاریابی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

۲- ابزارها و نرم افزار های الکترونیکی ارتباط با مشتری در کیفیت و نحوه اجرای عملیات بازاریابی کاربرد دارند.

۳- ابزارها و نرم افزارهای الکترونیکی ارتباط با مشتری در پیشبرد عملیات بازاریابی مؤثر است.

۴- می توان از پایگاه داده مشتری و پردازش اطلاعات مشتری به عنوان یک مرجع در برنامه ریزی اجرای عملیات فروش بهره برد.

۵-استفاده از ابزارها و نرم افزارهای الکترونیکی ارتباط با مشتری در کیفیت و نحوه اجرای عملیات فروش کاربرد دارند.

۶- ابزارها و نرم افزارهای الکترونیکی ارتباط با مشتری در پیشبرد عملیات فروش تاثیر دارند.

• • افزایش رضایت مستمر (عرضه کنندگان خدمات، مشتری، صاحبان سهام، کارکنان و سایر ذینفعان)

• • توسعه زیر ساخت ها و ابزارهای نوین خدمت رسانی

• • نوآوری، ایجاد و عرضه خدمات ارزش افزوده

• • پایداری اقتصادی دفاتر پیشخوان

• • • دریافت خدمات دولتی به صورت مساوی برای تمامی اقشار جامعه، شناسایی مجراهای ارتباطی و تکثر کانال های ارتباطی، ایجاد ساز و کارها و بسترهای لازم به منظور عرضه ی خدمات مناسب، در دسترس بودن مراکز خدمات و… از جمله مهمترین موضوعاتی است که باید در عرصه ملی به صورت تشکیلاتی برای آن ها برنامه های شفاف ‌و مشخصی ارائه کند.

    

  

• کاهش فاصله ی مراکز خدمات با مخاطبان وتوزیع متناسب امکانات در شهرها وروستاهای کشور، ضرورت ایجاد مراکز و دفاتری را در گستره شهرها وحتی در روستاهای کشور برای عملیاتی کردن این خدمات، اجتناب ناپذیر ‌کرده‌است(همان منبع).

دفاتر پیشخوان که وظایفشان ارائه بخشی از خدمات سازمان های دولتی در تمامی نقاط شهری وروستایی است، با نام “دفاتر پیشخوان خدمات دولت” شناخته می شود. درحال حاضر حدود ۱۶ هزار دفتر پیشخوان خدمات با عناوین مختلف، در کشور مشغول فعالیت هستند که نزدیک به ۱۰ هزار واحد آن در روستاها و حدود ۶ هزار واحد دیگر در شهرها به عرضه ی خدمات دولتی از قبیل خدمات مخابرات، پست بانک ، آب و برق و گاز، ثبت احوال و…. می پردازد(همان منبع). تجربه موفق واگذاری خدمات پستی ‌و مخابراتی به دفاتر ارتباطی بخش خصوصی و الگوسازی برای فعالیت های مشابه در بخش خدمات تأمین اجتماعی، پلیس +۱۰ و شهرداری تهران و تنوع یافتن انواع دفاتر در دست تأسیس، دولت ‌و مجلس شورای اسلامی را به آن داشت که با مبنا قراردادن دفاتر سازمان یافته خدمات ارتباطی کشور که شامل حداقل ۱۶۰۰۰ دفتر فعال در گستره شهرها و روستاهای سراسر کشور می‌باشند و تجمیع تمامی خدمات قابل واگذاری به آن ها در چارچوب نیازهای روز افزون جامعه به انواع خدمات قابل دسترسی وتوزیع عادلانه این خدمات در شهرها و روستاها ، با تدوین و ابلاغ قوانین وآیین نامه های لازم، بسترهای قانونی را برای فعال سازی دفاتر پیشخوان خدمات دولت و بخش عمومی غیر دولتی در سطح کشور با نظارت دستگاه های مسئول فراهم کنند. دفاتر پیشخوان خدمات دولت با کار ویژه های بروکراتیک ،اقتصادی و فرهنگی نقش بسزایی در تسهیل و تسریع خدمات عمومی دولت در قالب مراکز عمده ی خدماتی اعم از پست، پست بانک، مخابرات، خدمات ارتباطات و ثبت احوال و بیمه و… ایفا می‌کنند. ضرورت و اهمیت این دفاتر در سال های اخیر بسیار مبین و روشن است وماهیت و کاربرد این دفاتر بر هیچ یک از مراکز اداری پوشیده نیست. از جمله کار ویژه ها واهداف این دفاتر عبارت اند از: تجمیع خدمات عمومی ‌و دولتی و تمرکززدایی وافزایش بازدهی در سرعت وکیفیت خدمات کشوری. فرایند و فرآورده های دفاتر پیشخوان خدمات دولت طبق منویات و رهنمود های مقام معظم رهبری در جهت عدالت ورزی، کاهش فساد اقتصادی واداری، سهل المسیر شدن دالان های بروکراتیک واستفادۀ عمومی وانعطاف پذیری سازمانی و رضایت بخشی بدنه اجتماع در ساحت دولت تکنوکرات والکترونیک بر هیچ عقل سلیمی پوشیده نیست(همان منبع).

۲-۴) پیشینه تحقیق :

در رابطه با موضوع مورد مطالعه این تحقیق، یعنی برنامه ریزی استراتژیک برای دفاتر خدمات پیشخوان دولت تا کنون تحقیقی صورت نپذیرفته است. ولیکن پژوهش هایی در رابطه با برنامه ریزی استراتژیک در سازمان های غیرانتفاعی و عمومی، و نیز در رابطه با بهره گرفتن از مدل های مختلف برنامه ریزی استراتژیک انجام پذیرفته است که در ادامه مرور خواهند شد.

پژوهشی با عنوان “تجربه برنامه ریزی استراتژیک با الگوی تلفیقی برایسون و BSC در شرکت برق منطقه ای فارس” در سال ۱۳۸۸، توسط شرکت برق منطقه ای استان فارس انجام گرفت؛ که شاید از بعد نظری به تحقیق حاضر، بیشترین نزدیکی را داشته باشد. در این تحقیق با محور قرار دادن ماهیت عمومی و غیرانتفاعی سازمان مورد مطالعه، با تلفیق مدل های برایسون برای سازمان های عمومی، و کارت امتیازی متوازن؛ نقشه استراتژی شرکت برق منطقه ای فارس تهیه گردید.

در این تحقیق مراحل مختلف مدل برایسون به منظور شناسایی مسائل و موضوعات استراتژیک طی گردید و به همین منظور جلسات مختلفی نیز تشکیل گردید. استراتژی ها و برنامه های مورد نیاز برای تحقق آن ها تدوین گردیده و با طرح نقشه استراتژی و چشم انداز شرکت، زمینه پیاده سازی و پایش عملکرد در تحقق استراتژی ها ایجاد شده است. شاید بتوان گفت برجسته ترین تفاوت این پژوهش با تحقیق حاظر در استفاده از تحلیل سوات در پژوهش حاضر می‌باشد. در واقع در این مقاله به منظور شناسایی مسائل استراتژیک از تحلیل نقاط استراتژیک و موضوعات کلیدی شرکت طی جلسات هم اندیشی استفاده شده است در حالی که در تحقیق حاضر از مدل تحلیل SWOT بدین منظور استفاده شده است.

متولی زاده (۱۳۸۱) در پایان نامه کارشناسی ارشد خود با موضوع “مطالعات راهبردی به منظور تدوین استراتژی در شرکت برق خراسان رضوی” به بررسی این موضوع برنامه ریزی استراتژیک در این شرکت پرداخته است. در این پژوهش ابتدا به منظور شناسایی مسائل استراتژیک شرکت برق استان، با بهره گرفتن از روش SWOT چالش های محیطی و نقاط قوت و ضعف داخلی مشخص گردید. سپس با بهره گیری از مدل برنامه ریزی استراتژیک برایسون، استراتژی مناسب به منظور دستیابی به اهداف شرکت برق خراسان رضوی تدوین گشته و راهکارهایی برای رفع مشکلات تعیین گردید. و در نهایت با رائه راهکارهایی، تشکیل شورای راهبردی استراتژیک با اهداف مشخص و به منظور نظارت و مدیریت امر مسائل استراتژیک در شرکت پیشنهاد گردید.

عبدالرحمن آئین (۱۳۹۰) در پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد، تحت عنوان “پیاده سازی کارت امتیازی متوازن با رویکرد استراتژیک”، به مطالعه این موضوع در واحد اتانل پتروشیمی اراک پرداخته است. در این تحقیق مراحل تدوین استراتژی و اجرای استراتژی توسط کارت امتیازی متوازن با هم تلفیق شده است. به عبارتی ابتدا با بهره گرفتن از تجزیه و تحلیل SWOT نقاط قوت و ضعف و فرصت ها و تهدیدهای سازمان مشخص و از هر چهار جنبه مالی، مشتری، فرایندهای داخلی و رشد و یادگیری مورد تحلیل قرار گرفت. سپس این نقاط از این چهار جنبه نسبت به تعیین اهداف کلان اولویت بندی و دسته بندی شده و استراتژی مربوط به هر جنبه کارت امتیازی متوازن استخراج گردید. سپس استراتژی های چهار جنبه کارت امتیازی متوازن مشخص شده و بر اساس آن روابط علی و معلولی بین آن ها از طریق ترسیم نقش استراتژی تعیین گردیده است.

گفتارچهارم: مسئولیت ناشی از مالکیت دولت در حقوق انگلیس

نقص تکالیف قانونی در قانون ۱۹۹۶ آموزش انگلستان و ارتقاء سطح آموزش (ایمنی محیط کار )از مسئولیت‌های دولت و وزارت کشور است. اگر مشخص شود که زیان وارده به یک شهروند قابل انتساب به عدم بهره برداری او از آموزش باشد در این صورت تنها دولت مسئول جبران خسارت است. در انگلستان دعاوی چندی وجود دارد که دولت، علی‌رغم آن که در نهایت به صورت غیرمستقیم، ملزم به پرداخت غرامت گردیده است ولی به باور حقوق ‌دانان این کشور مسئولیت دولت در این موارد، مسئولیتی مستقیم و ناشی از کارکرد نظام خدمت و ناشی از خطاهای ناشناخته است.^[۲۱۷] در انگلستان برخی حقوق ‌دانان معتقدند که پرداخت غرامت زیان حاصل از فعالیت‌های بسیار خطرناک، چه در مسئولیت مدنی حقوق خصوصی و چه در مسئولیت مدنی دولت با نظریه خطر توجیه می‌گردد. دعوایی که با تکیه بر این نظریه به پرداخت غرامت منجر شده است و زمینه ساز استناد ‌به این نظریه را در حقوق این کشور فراهم آورده است دعوی ریلاندز علیه فلچر است.^[۲۱۸] در این دعوی خوانده (فلچر) پیمانکارانی را استخدام کرده بود تا روی زمین متعلق به وی منبع آبی بسازند. پیمانکاران حین انجام کار، به طور تصادفی در زمین کارفرما با رگه ها و معبرهای معدنی قدیمی مواجه شدند که ‌به ظاهر با خاک پر شده بود. آن ها این رگه ها و معبرها را که به معدن شخصی بنام (ریلاندز) راه داشت (البته از این امر مطلع نبودند) به طور کامل مسدود نکردند. هنگامی که منبع آب را پر کردند، آب از آن سرازیر شد و بلافاصله معدن زیان دیده (ریلاندز) را فرا گرفت. در این دعوا، چون خوانده اشخاص ماهری را به عنوان پیمانکار استخدام کرده بود، بی احتیاط محسوب نمی شد و خطای بی احتیاطی^[۲۱۹] ‌در مورد وی اعمال نشد. با وجود این، دادگاه وی را محکوم به پرداخت خسارت کرد. قاضی بلاک بورن در توجیه این مسئولیت اظهار داشت در صورتی که کسی چیزی را برای مقاصد شخصی اش وارد ملک خویش کند و اگر از آنجا رها شود خسارت به بار آورد (هر چند اگر در آنجا باقی ماند بی خطر باشد) مسئول جبران خسارت ناشی از آن است. قاضی دیگر پرونده، قاضی کیرنز نیز استدلال کرد که نوع فعالیت خوانده بر روی ملکش استفاده غیرطبیعی^[۲۲۰] محسوب می شده است ‌بنابرین‏ آنچه را خواندگان انجام داده‌اند با قبول خطر ناشی بوده است.^[۲۲۱]

بخش دوم: مسئولیت کارفرمایان ناشی از مالکیت تأسیسات صنعتی

گفتار اول:بیان مطالب

مسئولیت کارفرما در قبال خسارات ناشی از فعل یا ترک فعل کارگران را به دو بخش تقسیم کرده‌اند گاهی خسارت به خود کارگران وارد می شود و گاهی به اشخاص ثالث آسیب می‌رسد. در ارتباط با موضوع تأسیسات صنعتی نفت و گاز پیمانکاران، شرکت های نفت یا گاز در قبال کارگران خود کارفرما محسوب می‌شوند و در اینجا این سوال مطرح است در صورت ورود خسارت ناشی از حوادث انفجار تأسیسات نفت و گاز مسئولیت پیمانکاران و کارکنان آن ها که تأسیسات موصوف جهت بهره برداری در اختیار آن ها قرار گرفته ، به چه میزان است و این مسئولیت مبتنی بر چیست؟

موضوعی که ارتباط به بحث ما دارد درباره خساراتی است که از سوی کارکنان پیمانکارانی (کارفرما) به اشخاص ثالث وارد می شود .ماده ۱۲ قانون مسئولیت مدنی مقرر می‌دارد: کارفرمایانی که مشمول قانون کار هستند مسئول جبران خساراتی هستند که از طرف کارکنان اداری و یا کارگران آنان در حین انجام کار به مناسبت آن وارد شده است مگر اینکه محرز شود تمام احتیاط هایی که اوضاع و احوال قضیه ایجاب می نموده، به عمل آورده یا اینکه اگر احتیاط های مذبور را به عمل می آوردند باز هم جلوگیری از ورود زیان مقدور نمی بود. کارفرما می‌تواند به واردکننده خسارت در صورتی که مطابق قانون مسئول شناخته شود مراجعه نماید. بدین ترتیب قانون‌گذار کارفرما را مسئول جبران خسارت ناشی از فعل کارگران خود به شمار آورده و ظاهراًً دلیل چنین مسئولیتی می‌تواند مسئولیت ناشی از فعل غیر یا همان مسئولیت متبوع ناشی از عمل تابع باشد. دو دلیل برای مسئولیت کارفرما مطرح شده است. نخست آنکه قانون‌گذار خواسته از زیان دیده حمایت کند. چرا که عموماً کارفرمایان وضعیت مالی بهتری نسبت به کارگران دارند و بهتر قادر به پرداخت خسارت هستند به علاوه کارفرما از کار کارگر بهره مند می شود و تحمل مسئولیت ناشی از آن توسط نامبرده عادلانه است (من له الغَنم فعَلیه الغُرم). دوم اینکه این مسئولیت به فردی تحمیل و فرض می شود که در موقعیت کنترل اعمال اشخاص دیگر که مرتکب شبه جرم شده اند می‌باشد و مسئولیت کارفرما ناشی از خطای مفروض وی در کنترل و اداره کارگر و مستخدم است.^[۲۲۲] همان موضوع که در قسمت رابطه تقصیر مستخدم و دولت و وجود رابطه استخدامی به تفصیل به آن پرداختم.

گفتار دوم : مسئولیت کارفرما در حقوق ایران

در حقوق ایران برخلاف حقوق برخی دیگر از کشورها از جمله فرانسه و کامن لا مسئولیت کارفرما در قبال خسارات ناشی از فعل زیانبار کارگر نسبت به اشخاص ثالث، مسئولیتی بدون تقصیر و مبتنی بر نظریه خطر نیست.^[۲۲۳]‌بنابرین‏ مسئولیت کارفرما در ماده۱۲ ق م.م بر مبنای نظریه تقصیر است. البته قانون‌گذار تقصیر کارفرما را مفروض دانسته و بار اثبات آن را از عهده زیان دیده برداشته است و فرض آن است که کارفرما در زمان حادثه احتیاطهای لازم را نکرده است. هر چند مسئولیت کارفرما پس از اثبات مسئولیت کارگر مبتنی بر اماره تقصیر است، ولی با توجه به اینکه مسئولیت کارفرما مسئولیتی تبعی است به عبارت دیگر مسئولیت او تابع مسئولیت کارگر است یعنی اگر کارگر مسئول شناخته شود کارفرما نیز مسئول خواهد بود. ‌بنابرین‏، مراجعه به کارفرما، محتاج اثبات مسئولیت کارگر است.

دوماً : خیارمجلس مانعی برای ثبوت خیارتاخیر نیست، چون مبداء خیارتاخیر روزعقد است ونه تفریق متعاملین(طوسی، ۱۴۱۷، ج۲، ص۱۲).

بعضی ها می‌گویند چون مبداء این خیار ازهنگام تفریق متعاملین است واگرمتعاملین واحد باشند خیارمجلس ساقط نمی گردد چرا که تفریق قابل تصورنمی باشند، در نتیجه متعاقدین باید حتماً دو نفر باشند(عاملی، ۱۴۱۴، ج۱۳ ص۵۵).

قانون مدنی ایران در این مورد ساکت است. ‌بنابرین‏ اگر درعقد بیع یک نفراز طرف بایع و مشتری وکالت دراجرای عقد را دانسته باشد، هیچ اشکالی برای تحقق خیاربایع پیش نمی آید، زیرا تصورعدم قبض واقباض ازسوی طرفین عقد را میتوان نمود، ولی اگرعاقد واحد وکالت در قبض و اقباض را نیز داشته باشد، در این حالت خیارتاخیر برای بایع به وجود نمی اید، زیرا تصور قبض و اقباض را نمی توان نمود و می‌دانیم که ضابطه تحقق خیا تأخیر نیزعدم قبض واقباض می‌باشد( کاتوزیان، ۱۳۷۱، ص۳۵۰، دکتر امامی، ۱۳۶۳، ج ۱، ص۴۴۵).

۲-۶- اجتماع خیارات

آیا برای پیدایش خیارتاخیرثمن لازم است که متعاملین یا یکی از آن دو خیار دیگری اعم از خیار شرط، حیوان وغیره نداشته باشند یا اینکه درصورت وجود خیار دیگر برای یکی از آن دو یا برای هر دوی آن ها باز خیارتاخیرثابت می‌گردد؟

بعضی از فقها، معتقدند یکی از شرایط پیدایش خیارتاخیراین است که برای بایع مشتری یا یکی ازآنان، خیار دیگری وجود نداشته باشد، مانند علامه در تحریر و ابن ادریس. این دسته از فقها دلایلی آورده اند ‌به این ترتیب که : اولاً درصورتی که بایع یا مشتری و یا هردو خیار داشته باشند از مورد روایات خارج است و اخبار خیار تأخیر ازاین صورت منصرف است. یعنی اخبارخیا تأخیر دلالت می‌کند بر اینکه در طول سه روز بیع لازم است. ‌بنابرین‏ اگر در طول سه روز خیاری دیگری باشد، بیع لازم نیست ومتزلزل است اگر چه در مهلت سه روز ثمن تادیه شود.

دوماً ظهوراخبار در این است که تأخیر ثمن بدون حق باشد، یعنی مشتری بدون حق ثمن را به تأخیر بیندازد، اما اگر مشتری بنا به حقی که داشته ثمن را به تأخیر بیندازد دیگر برای بایع خیار تأخیر به وجود

نمی آید. اگرهر دو یا یکی از آن ها نیز خیار داشته باشد، مشتری حق تأخیر دارد پس خیار به منزله تاخیرانداختن یکی ازعوضین می‌باشد(علامه حلی، ۱۴۱۳، ص۱۷۵٫ ابن ادریس، ۱۴۱۲، ج۲، ص۴۵۸).

‌در مقابل‌ نظر اول بعضی از فقها معتقدند برای پیدایش خیار تأخیر لازم نیست متعاقدین خیار دیگری نداشته باشند. شیخ انصاری جزء این دسته می‌باشد و به جواب دلایل گروه اول می پردازد. ایشان می فرمایند : اگر هر دو مقدمه شما را قبول کنیم یعنی بپذیریم که در زمان خیار، قبض واقباض واجب نیست و بپذیریم که ظهوراخبار در این است که تأخیر بدون حق باشد باز دلایل شما دو اشکال دارد :

اول : لازمه حرف شما این است که مبدأ سه روز که ملاک خیارتاخیراست ازانقضای خیارمجلس باشد، چرا که درهربیعی خیارمجلس وجود دارد و درحین خیارمجلس بیع متزلزل است. پس طبق دلیل شما مبدأً سه روز پس از اتمام خیارمجلس باشد درحالی که این مطلب مخدوش بوده و محل نقد و مناقشه است وما خواهیم گفت که مبدأ آن از حین عقد است نه از حین تفرق.

دوم : در بیع حیوان مشتری که سه روز خیار حیوان دارد، اگر سه روز پرداخت ثمن را به تأخیر بیندازد نباید بایع خیارتاخیر داشته باشد، چون در طول سه روز خیار حیوان، تأخیر از روی حق بوده پس باید گفت در بیع حیوان اصلاً بایع خیارتاخیر ندارد در حالی که بین علماء اتفاقی است که در بیع حیوان هم بایع خیارتاخیر دارد(انصاری، ۱۳۷۵، ص۲۴۴).

در کتاب فقه امامیه امده است : اخبار وارده ‌در مورد مسئله مطروحه اطلاق دارند یعنی جایی که طرفین عقد خیار دیگری داشته باشند را نیز در برمی گیرد. دوم اینکه روایات وارده به لزوم عقد بیع درمدت سه روز اول عقد دلالت ندارند سوم اینکه اگرمعتقد باشیم خیارتاخیر برای دفع ضرر از بایع است و دیگر احتیاجی به خیارات دیگر نیست در جواب باید بگوییم که مدرک خیارتاخیر تنها قاعده لاضرر نمی باشد بلکه روایات وارده مدرک خیارتاخیرهستند و روایات نیزاطلاق دارند(خلخالی، ۱۴۰۷، ج۲ صص۵۶۱-۵۶۵).

قانون مدنی ایران ‌در مورد مسئله مطروحه ساکت می‌باشد ولی با توجه به اطلاق ماده ۴۰۲ ق.م و با توجه به نظریه راجح درفقه باید بگوییم که برای پیدایش خیارتاخیرلازم نیست که طرفین عقد خیاردیگری نداشته باشند، زیرا خیار دارای اسباب متعدی می‌باشد مانند خیارازجهت عیب یا غبن ومی دانیم اجتماع اسباب مختلفه در یک عقد و در یک زمان بلامانع است. دکتر ناصر کاتوزیان در این مورد می فرمایند : «احتمال دارد چند خیار در یک عقد جمع شود، مانند بیعی که در آن مبادله خارجی صورت نگرفته ( خیار تأخیر ثمن ) وکالای فروخته شده عیبی پنهانی دارد. در این فرض چند سبب هر کدام اختیار ویژه ای برای فسخ عقد به وجود می آورد که در کنارهم قابل جمع هستند و با اجرای یکی از آن ها خیارهای دیگر موضوع خود را از دست می‌دهند همانند چند حق برای وصول یک دین است. در این مثال هر دوخیارعیب وتأخیرثمن قابل اجراء است، ولی هر کدام از خریدار ‌و فروشنده که ‌پیش‌دستی کند بیع را منحل می‌سازد و جایی برای اجرای خیار دیگرباقی نمی گذارد»(کاتوزیان، ۱۳۷۰، ج۵ ص۹۱۸). ‌بنابرین‏ خیارتاخیرمی تواند در یک عقد با سایر خیارات قابل جمع باشد و صاحب خیار می‌تواند به یکی ازآنها متوسل شود.

۲-۷- مقایسه تطبیقی

در این فصل شرایط پیدایش خیار تأخیر ثمن نیز مورد مطالعه قرار گرفت. همان‌ طور که اشاره شد شرایط پیدایش خیار تأخیر ثمن به شرایط مربوط به مورد معامله و شرایط مربوط به طرفین عقد تقسیم می شود.

شرایط مربوط به مورد معامله عبارتند از: عدم تادیه تمام ثمن، عدم تسلیم تمام مبیع، حال بودن ثمن و مبیع، مبیع عین معین یا در حکم آن باشد.

و شرایط مربوط به طرفین عقد نیز شامل: بررسی لزوم یا عدم لزوم تعدد متعاملین و اجتماع خیارات می شود.

عدم تسلیم تمام ثمن را هم در روایات وارده می‌توانیم از شرایط ثبوت خیار تأخیر تلقی کنیم و هم اینکه طبق ماده ۴۰۲ ق.م که اعلام می‌دارد: «……. و نه مشتری تمام ثمن را به بایع بدهد…..» می توان دریافت نمود. همچنین مفهوم ماده ۴۰۴ ق.م که مقرر می‌دارد: « یا مشتری تمام ثمن را به بایع بدهد دیگر برای بایع اختیار فسخ نخواهد بود………» نیز دلیل همین مدعاست.

در قسمت عدم تسلیم تمام ثمن اشاره شد که مسائل مختلفی مطرح می شود که در اینجا به اختصار نتایج آن را بیان می نماییم.

در خصوص تادیه قسمتی از ثمن شیخ انصاری معتقد است که ظاهر اخبار قبض بعضی از ثمن را در حکم عدم قبض می‌داند. شهید ثانی نیز می فرمایند که اگر بعضی از ثمن و مثمن قبض و اقباض شود مثل این

است که از آن چیزی به قبض و اقباض در نیامده است از این رو خیار باقی است.فقها در این خصوص به روایات و اخبار وارده استناد کرده‌اند(انصاری، ۱۳۷۵، ص۲۱۷٫شهید ثانی، ۱۳۷۰، ص۳۷۴).

قانونه مدنی نیز از نظر فقها پیروی کرده و در ماده ۴۰۷ مقرر کرده: «تسلیم بعض ثمن………. خیار بایع را ساقط نمی کند». همچنین این مطلب را نیز می توان از مواد ۴۰۲ و ۴۰۴ ق.م استنباط نمود.

پارکر و بروان^[۱۶۱] (۱۹۸۲؛ به نقل از حسینی ‌قدم‌گاهی،۱۳۷۶) با بهره گرفتن از روش تحلیل عامل، شش گونه مقابله را شناسایی و نامگذاری کرده‌اند: بی پروایی^[۱۶۲] (شکستن اشیاء)، اجتماعی شدن^[۱۶۳] (گذراندن اوقات با دوستان)، حواسپرتی^[۱۶۴] (مشغول کردن خود به کاری دیگر)، حل کردن مشکل (تفکر درباره مشکل)، برخورد منفعلانه^[۱۶۵] (مطالعه و خواندن)، به خود دلداری دادن^[۱۶۶] (پول خرج کردن برای خود).

هیجان‌ها معرف داده های درونی هستند که بر انگیزش و رفتار اثر می‌گذارند. در واقع، هیجان ممکن است مقدم بر شناخت باشد و داده های تجربی نشان می‌دهد که از طریق ساختارهای مغزی زیر قشری کنترل می شود. هیجان‌ها می‌توانند بر طیفی از فرایندهای شناختی، از جمله سوگیری در توجه و حافظه، قضاوتها و تصمیم گیری اثر بگذارند (کلور^[۱۶۷] و پارات^[۱۶۸]، ۱۹۹۴).

نتایج تحقیقات لازاروس و فولکمن (۱۹۸۴)، نشان داد در فرایند مقابله، مهارت های شناختی برای حل مشکل مورد استفاده قرار می گیرند و فرد با به کار بستن سبک های مقابله ای کارآمد مسئله مدار از مهارت های شناختی برای حل مسئله استفاده می‌کند و بر این اساس راه های مقابله با مشکل مستقیما بررسی می‌شوند و معمولا با یافتن راه حل های مناسب برای مشکل،رضایت روانشناختی حاصل می شود.

۲-۵ فراشناخت

توجه روانشناسان به نظریه های شناختی و تحول دیدگاه های چند دهه اخیر به قدری زیاد بوده است که آن را انقلاب شناختی^[۱۶۹] نام نهاده اند( لطف آبادی،۱۳۷۳).یکی از موضوعاتی که به دنبال این تحولات در عرصه روانشناسی مطرح گردید،مفهوم فراشناخت^[۱۷۰] است (فلاول^[۱۷۱]،۱۹۸۵).

فراشناخت را می توان به عنوان هر نوع دانش یا فرایند شناختی تعریف کرد که در آن ارزیابی، نظارت یا کنترل شناختی وجود داشته باشد (فلاول،۱۹۷۹؛موزس و بیرد^[۱۷۲]،۲۰۰۲).

پیاژه^[۱۷۳] برای اولین بار مفهوم فراشناخت را به گونه ای ضمنی مورد استفاده قرار داد، چرا که تفکر صوری پیاژه آشکارا ماهیتی فراشناختی دارد، زیرا مستلزم تفکر درباره گزاره ها، فرضیه‌ها و احتمالات تصوری است که ماهیت شناختی دارند. با این حال پیاژه اصطلاح فراشناخت را به کار نبرد. شاید اولین روانشناسی که به گونه ای صریح این اصطلاح را وارد روانشناسی شناختی کرد، فلاول بود(علیزاده۱۳۸۷؛به نقل از تیموری،۱۳۸۸).

ولز^[۱۷۴] برای اولین بار فراشناخت را در مفهوم درمانی به کار برد. وی فراشناخت را “شناخت درباره شناخت” می‌داند (ولز ۱۹۹۴؛به نقل از ولز،۲۰۰۰).

فراشناخت یکی از زیر مجموعه های خود تنظیمی که نقش مهمی در خیلی از کارکردها و دانشها دارد. به عبارت ساده تر فراشناخت تفکر در باره تفکر یا شناخت خود است. فراشناخت یک مفهوم چند وجهی است که شامل، فرآیندها و استراتژیهایی است که ارزیابی، مراقبت یا کنترل شناختی را به عهده دارند (فلاول،۱۹۷۹؛ موزس و بارد،۱۹۹۹؛ ولز،۲۰۰۰).

۲-۵-۱ رابطه شناخت و فراشناخت

طبق نظر فلاول (۱۹۸۱، به نقل از گارنر، ۱۹۹۰) روابط متقابلی بین عناصر شناختی و فراشناختی وجود دارد. به نظر می‌رسد که دانش فراشناختی، تجربه فراشناختی و رفتار شناختی طی دوره انجام تکلیف شناختی، اطلاعاتی برای یکدیگر فراهم می‌کنند و همدیگر را فرا می‌خوانند: دانش فراشناختی پایه‌ای برای تجربه فراشناختی است که به نوبه خود استفاده از راهبرد‌های شناختی و فراشناختی را افزایش می‌دهد، همچنین تجربه فراشناختی می‌تو‌‌اند بازبینی دانش فراشناختی را ارتقاء دهد و تجربه‌‌های فراشناختی بیشتری را فراهم می‌کند. استفاده از راهبرد‌های فراشناختی می‌تو‌‌اند هم استفاده از راهبرد‌های شناختی و هم بازبینی دانش فراشناختی را تحریک کند، و استفاده از راهبرد شناختی می‌تو‌‌اند تجربه فراشناختی را ایجاد کند.

۲-۵-۲ نظریه های مختلف ‌در مورد فراشناخت

مطالعه فراشناخت ابتدا در حوزه روانشناسی رشد و بعد در روانشناسی حافظه ، سالمندی و عصب روانشناسی مطرح شد (براون،۱۹۸۷، فلاول،۱۹۷۹؛ متکالف و شیمامورا^[۱۷۵]،۱۹۹۴) در سال‌های اخیر فراشناخت به عنوان پایه و اساس بسیاری از اختلال های روانشناختی مورد بررسی قرار گرفته است (ولز و ماتیوس^[۱۷۶]،۱۹۹۴؛ولز،۲۰۰۰،۱۹۹۵). فراشناخت گستره ای از عوامل به هم وابسته را توصیف می‌کند که دانش یا فرآیندهای شناختی دخیل در تفسیر، پایش یا کنترل شناخت را در بر می گیرند.

عده ای از جمله فلاول^[۱۷۷] ( ۱۹۷۹)، براون^[۱۷۸] (۱۹۸۷)، پاریس و همکاران^[۱۷۹] (۱۹۸۴) ، کراس و پاریس^[۱۸۰] (۱۹۸۸)، وینوگراد ^[۱۸۱]و پاریس (۱۹۸۸، به نقل از گلاور و برونینگ ، ۱۹۹۰ ، ترجمه خرازی ، ۱۳۷۵)، در متن رویکرد رشدی^[۱۸۲] ، فراشناخت را “فعالیت ویژه شناختی ” یعنی “شناخت در باره شناخت” تعریف و در نظریه سازی خود به تصریح آن پرداخته‌اند . فلاول (۱۹۸۷) فراشناخت را مرکب از دو مؤلفه‌ دانش فراشناختی و تجربه شناختی می‌داند. به اعتقاد وی دانش فراشناختی به بخشی از دانش به دست آمده در ارتباط با امور شناختی اطلاق می شود که به مرور از طریق تجربه در حافظه بلند مدت اندوخته می شود. این دانش در بر گیرنده دانش ‌در مورد شخص ^[۱۸۳]، تکلیف^[۱۸۴] و راهبرد^[۱۸۵]و تعامل آن ها است. موریسون^[۱۸۶] و ولز ( ۲۰۰۰) دانش فراشناختی را به سه طبقه خبری^[۱۸۷] ، فرایندی^[۱۸۸] و شرطی ^[۱۸۹]تقسیم نمودند. موریسون و همکاران (۲۰۰۷) فراشناخت رامشتمل بردو طبقه از کنشهای ذهنی یعنی دانش “خود ارزیابی ‌در مورد شناخت “و” خود مدیریتی در فکر کردن” تعریف نمودند. وینوگراد و پاریس نیز (۱۹۸۸، به نقل از گلاور و برونینگ ، ۱۹۹۰ ، ترجمه خرازی ، ۱۳۷۵) فراشناخت را به “دانش و کنترل خود” و” دانش و کنترل فرایند ” تعریف نموده اند .

در مقابل ، عده ای دیگر از جمله لیوینگستون ^[۱۹۰](۱۹۹۷) و لوری و همکاران ^[۱۹۱] ( ۱۹۹۸)یادآورشدند که فعالیت های فراشناختی مشتق از شناخت نیست بلکه تنها به لحاظ پردازشی با فعالیت شناختی پایه^[۱۹۲]مشابهت دارند و تفاوت هایی که میان آن دویعنی شناخت و فراشناخت موجود است به “اهداف بازبینی و فعالیت های کنترلی “آنان مربوط می شود. بدین معنی که هدف فعالیت های شناختی ” بازبینی و کنترل دنیای بیرونی شخص ” وهدف فعالیت های فراشناختی ” بازبینی و کنترل دنیای درونی شخص” است.

۲-۵-۳ نظریه نلسون و نارنز ‌در مورد سطوح فراشناخت

نلسون^[۱۹۳] و نارنز^[۱۹۴] (۱۹۹۰) خاطر نشان کرده‌اند که فرایندهای شناختی در دو یا چند سطح مرتبط با هم عمل می‌کنند. این سطوح را سطح فرا^[۱۹۵] و سطح عینی^[۱۹۶] می‌نامند. دو فرایند شناخته شده در مدل آن ها مشابه جهت جریان اطلاعات بین دو سطح در شکل ۲ است.

سطح فرا

جریان اطلاعات کنترل نظارت

سطح عینی

شکل۲-۳: ساز و کار سطح فرا/ سطح عینی از نبسون و نارنز (۱۹۹۰)