در اوایل قرن نوزدهم (۱۸۳۷) شورش‌هایی برضد دولت بریتانیا و قانون آن هم توسط ساکنین انگلیسی (ساکن در کانادای شمالی) و هم توسط ساکنین فرانسوی (ساکن در کانادای جنوبی) کانادا صورت گرفت. شورشیان چند شهر را به تصرف خود درآوردند و کبک کاملا از مستعمرات جدا شد. بریتانیا تصمیم گرفت برای کنترل اوضاع و جلب رضایت دو ایالت کانادای شمالی و جنوبی، این دو ایالت را در هم یکی کند و اداره این مستعمره را به یک دولت مسئول (به عنوان نماینده خود) واگذار کند. ‌بنابرین‏ با تصویب «قانون اتحاد»^[۴۱] در ۱۸۴۰ «ایالت واحد کانادا»^[۴۲] جایگزین کانادای شمالی و جنوبی شد و یک پارلمان واحد تحت نظر بریتانیا برای آن در ۱۸۴۶تشکیل شد (۱۸۴۹-۱۸۳۹: اتحاد و …^[۴۳]، ۲۰۰۵).

در ۱۸۶۴ کنفرانس‌هایی با شرکت نمایندگان ایالات مختلف مستعمرات بریتانیا در آمریکای شمالی ‌در مورد نحوه اداره این سرزمین‌ها تشکیل شد. در نتیجه این دیدارها نمایندگان ‌به این نتیجه رسیدند که بهترین گزینه اداره ایالات به صورت کنفدراسیون است. بدین ترتیب هم امکان اداره مناطق مختلف تحت نظارت دولت مرکزی به مردم این مناطق داده شود و هم با حفظ موقعیت نظارت برای بریتانیا، منافع آن در منطقه حفظ شود. کنفدراسیون کانادا با ۴ ایالت در ۱۸۶۷ تشکیل شد (کنفدراسیون کانادا^[۴۴]، ۲۰۰۶).

در اوایل قرن بیستم همراهی کانادا در جنگ جهانی اول با بریتانیا و پیروزی آن‌ ها در بعضی نبردها، در دادن هویت ملی بریتانیایی- کانادایی به مردم این سرزمین کمک کرد و در نتیجه این جنگ‌ها، مردم کانادا به بریتانیا نزدیک‌تر شدند (کانادا و اتحاد ملل^[۴۵]، ۲۰۰۷). در ۱۹۳۱ دولت بریتانیا با تصویب «قانون وست‌مینستر»^[۴۶] دامنه اختیارات دولت‌های مسئول در سرزمین‌های مستعمره (نظیر کانادا و استرالیا) را گسترش داد. تا قبل از این دولت کانادا پارلمان خود را داشت، اما مصوبات پارلمان بریتانیا نیز لازم‌الاجرا بود؛ با تصویب این قانون، کانادا صاحب قدرت کامل قانونگذاری شد. (بلانگر^[۴۷]، ۲۰۰۱).

در ۱۹۸۱ در جلسه‌ای که با حضور وزیران برگزار شد، دولت‌های ایالتی با تدوین قانون اساسی مجزا از بریتانیا موافقت کردند. در ۱۷ آوریل ۱۹۸۲ کانادا از ملکه الیزابت دوم مجوزی برای جداسازی قانون اساسی‌اش گرفت. بدین ترتیب کانادا نیز مانند بریتانیا صاحب حکومت مستقل پارلمانی با نظارت ملکه شد (قانون اساسی^[۴۸]،۲۰۱۰).

دولت کانادا در ۱۹۹۳ بازنگری برنامه های خود را در قالب «ارزیابی برنامه های دولت کانادا»^[۴۹]، با هدف تجدیدنظر در برنامه ها، جلوگیری از دوباره‌کاری و کاهش هزینه ها در سطح دولت فدرال آغاز کرد (ارزیابی برنامه های فدرال^[۵۰]،۱۹۹۳). این برنامه در کنار برنامه های دیگر دولت وقت باعث شد دولت کانادا تا ۲۰۰۰ بیشترین رشد اقتصادی را در تاریخ خود تجربه کند (کانادا، ۲۰۱۰).

۴-۲-۱-۲ ساختار حکومتی

هم‌اکنون کانادا ۱۰ استان و ۳ قلمرو دارد و دولت مرکزی (فدرال) بر آن حاکم است. بالاترین مقام در ساختار حکومتی، ملکه انگلستان است و فرماندار کل، نماینده رسمی او در کاناداست. سیستم قانونگذاری دارای دو مجلس است: سنا و مجلس عوام. هر استان نیز پارلمان خود را دارد و با استقلال زیاد از دولت مرکزی اداره می‌شود (کانادا، ۲۰۱۰).

۴-۲-۱-۳٫ ویژگی‌های جمعیتی

کانادا تنوع قومی، زبانی و فرهنگی بالایی دارد و در سیاست‌های خود همواره این مسئله را در نظر دارد. به عنوان مثال به دلیل درصد بالای جمعیت انگلیسی‌ زبان (۸/۵۸٪) و فرانسوی زبان (۶/۲۱) کشور دارای دو زبان رسمی انگلیسی و فرانسوی است. وجود ملیت‌های مختلف شامل بریتانیایی (۲۸٪)، فرانسوی (۱۵٪)، اروپایی (۱۵٪)، امریکای جنوبی (۲٪)، سایر ملیت‌ها (۱۸٪) و چند ملیتی (۲۶٪) نشان‌دهنده تنوع بالای قومی و فرهنگی در کاناداست. دولت مرکزی با دادن قدرت به حکومت‌های محلی و احترام به فرهنگ‌های مختلف به خوبی با این مسئله کنار آمده است و از لحاظ احترام به چند فرهنگی بودن مردم سرآمد کشورهای جهان است (کانادا، ۲۰۱۰).

۴-۲-۱-۴٫ ارتباطات

ویژگی دیگر کانادا پراکندگی بالای جمعیت در نقاط مختلف کشور است. این مسئله باعث شده است، ارتباطات راه دور و مخابرات نقش مهمی در زندگی اجتماعی و پژوهشی مردم ایفا کند. کانادا جز ۱۰ کشور برتر جهان است که به خوبی بین قسمت‌های مختلف کشور ارتباط برقرار ‌کرده‌است. ۵۳ درصد جمعیت به اینترنت دسترسی دارند و بسیاری از آن‌ ها از امکانات ارتباطاتی مناسبی نظیر کامپیوترهای شخصی یا اینترنت بی‌سیم استفاده می‌کنند (کانادا، ۲۰۱۰).

۴-۲-۱-۵٫ وضعیت اقتصادی

بعد از جنگ جهانی دوم صنعت و معدن کانادا رشد چشمگیری پیدا کرد و اقتصاد کشور از اقتصاد روستایی به اقتصاد شهری و صنعتی تغییر یافت. کانادا صنعت و معدن پیشرفته‌ای دارد و توانایی تأمین انرژی سوختی از منابع درون‌مرزی را دارا است و سیستم اقتصادی آن نیز تجارت‌محور است. بیشترین رشد اقتصادی کانادا (حدود ۳٪) در سال‌های آخر قرن بیستم (۲۰۰۰-۱۹۹۳)، در نتیجه بازنگری‌های مسئولان وقت در برنامه های دولت مرکزی رخ داد (کانادا، ۲۰۱۰).

در ۲۰۰۸ بحران‌ اقتصادی جهانی ضربه شدیدی به اقتصاد کشور وارد کرد تا جایی که نزدیک بود آمار بیکاری به ۱۰ درصد برسد (استرجئون^[۵۱]، ۲۰۰۹) دولت با اتخاذ سیاست‌هایی برای تعدیل شرایط تلاش کرد و توانست نرخ بیکاری را در ۲۰۰۸ به ۶/۸ درصد برساند. هم اکنون کشور در بحران اقتصادی به سر می‌برد و سعی دارد با پشتوانه منابع غنی طبیعی، صنعتی و معدنی خود اوضاع اقتصادی کشور را به خوبی مدیریت کند (کسری نبردهای بودجه‌ای با…^[۵۲]،۲۰۱۰).

۴-۲-۲٫ شکل‌گیری کتابخانه ملی

کتابخانه ملی کانادا در سال ۱۹۵۳ تأسیس شد. اما سابقه آن به کتابخانه پارلمان کانادا می‌رسد. در واقع، تا قبل از شکل‌گیری کتابخانه ملی کانادا در این سال، کتابخانه پارلمان نقش کتابخانه ملی را ایفا می‌کرد (اسپایسر^[۵۳]، ۱۹۷۰، ص.۱۵۷). به عنوان مثال کتابخانه پارلمان نقش مسئولیت اجرای قانون واسپاری را در کشور برعهده داشت و ‌بنابرین‏ صاحب مجموعه‌ای عظیم از انتشارات کشور بود.^[۵۴] کتابخانه پارلمان بعد پیوستن کانادای شمالی و جنوبی که در بالا به آن اشاره شد و تشکیل نخستین پارلمان ایالت واحد کانادا در ۱۸۴۶ تشکیل شد (اِسدایل^[۵۵]،۱۹۶۳، ص. ۳۱۳).

چند سال بعد (۱۸۶۷) با تشکیل دولت فدرال کانادا (کنفدراسیون)، بحث ایجاد کتابخانه ملی برای حفظ میراث ملی این سرزمین نو بنیاد نیز ایجاد شد. در ۱۸۸۳ در بحث ‌در مورد تأسیس کتابخانه ملی در مجلس، نخست‌وزیر وقت گفت کتابخانه فعلی «به لحاظ فنی صرفا یک کتابخانه پارلمانی» است و کشور به یک کتابخانه ملی نیاز دارد که دربرگیرنده «همه کتاب‌های ارزشمند» کانادا باشد (لامب^[۵۶]، ۱۹۷۰، ص. ۱۶۵).

در سنت گرایی دو امر بیشتر نمود دارد: ۱- علم مقدس ۲- حکمت خالده

علم مقدس یا علم قدسی یکی از محوری ترین اصول سنت گرایی است که با دیگر مبانی و دیدگاه های سنت گرایی در ارتباط و پیوند عمیق است. در دیدگاه سنت گرایان، علم اعلی یا مابعدالطبیعه به مفهوم سنتی آن به رسمیت شناخته می شود که به مبدأ الهی و تجلیات آن می پردازد. این همان علمی است که به بالاترین معنای آن می توان از آن به علم مقدس تعبیر کرد. ‌به این علم – که در اعماق وجود انسان و نیز در قلب تمام ادیان راست آئین و اصیل نهفته است – می توان به مدد عقل رسید. این معرفت اصیل ذاتاً ریشه در امر مقدس دارد، چرا که از آن حقی صادر می شود که پدید آورنده این امر مقدس بما هو مقدس است. معرفتی که عین وجود و وحدت آفرین است، چون سرانجام از دوگانگی میان ذهن و عین در وحدت مطلق فراتر می رود. آن وحدت مطلقی که سرچشمه هر امر مقدسی است و تجربه امر مقدس است که کسانی را که شایستگی لازم را دارند، به ساحت آن وحدت هدایت می‌کند. (فکری ،۱۳۹۱، صص. ۳۰-۲۹).

نصر رد پای حکمت جاوید را در اندیشه حکیمان مسلمان به وضوح نشان می‌دهد. او منبع این حقیقت یگانه را که شکل های مختلفی متجلی می شود، همان «دین حق می‌داند» و معتقد است باید آن را در تعالیم پیامبران باستان که سلسله آن به حضرت آدم علیه السلام می‌رسد، جستجوکرد و هرمس همان ادریس نبی و پدر فیلسوفان است. سهروردی اصطلاح حکمت الهی یا حکمت اللدنیه را در همان معنایی که از صوفیا استفاده می شود، به کار می‌برد. ملاصدرا نیز معرفت حقیقی را عین حکمتی ازلی می دانسته که از آغاز تاریخ بشر موجود بوده است . (امامی جمعه،طالبی،۱۳۹۱،صص. ۴۵-۴۴).

در طول تاریخ تفکر بشری، همواره بین گونه های مختلف باورهای آدمی همانند دین و فلسفه و… نوعی رابطه و نسبت وجود داشته و این رابطه، مورد تأمل متفکران قرار گرفته است. یکی از مهمترین این تعاملات، برخورد میان باور ها و آموزه های علمی و باور های دینی است. مطالعه تاریخ تکوین علم نشان می‌دهد که علم جدید در یک بستر و زمینه دینی شکل گرفته است. اما به تدریج نگرش دینی به عالم و پدیده‌های آن از جمله انسان، از محیط های علمی رخت بر بست، به گونه ای که در نیمه اول قرن بیستم، طرح دیدگاه های دینی در محافل آکادمیک، خلاف عرف و مد تلقی می شد. با این همه از نیمه دوم قرن بیستم به بعد، به ویژه از اوایل دهه ۱۹۷۰ شماری از دانشمندان علوم فیزیکی و زیستی تمایلات و گرایشات دینی خود را آشکار ساخته اند و کنفرانس های مشترکی نیز بین دانشمندان، فلاسفه برگزار شده است. تا آنجا که به رابطه علم و دین و به خصوص نسبت علم و اندیشه اسلامی مربوط می شود. (لطیف پور،عروتی موفق، ۱۳۸۹، ص. ۱۴۰ ).

در فلسفه علم دینی، از مباحثی نظیر ماهیت، هویت، معیار، امکان تصوری (معنا داری عنوان علم دینی) امکان تصدیقی، مبانی(هستی شناختی، معرفت شناختی، انسان شناختی، دین شناختی و…)، منابع (مصادر)، روش، موضوع، ساختار، قلمرو، انواع و مراتب، غایت، کارکرد، فرایند و عوامل دخیل در تکون و تکامل علم دینی، (نظریه تحول علم، علل و عوامل و انواع تحول واقع و متوقع در علم دینی)، تفاوت علم دینی و علم سکولار، انواع یا مراتب علم دینی، جایگاه آن در هندسه معرفت دینی و نسبت و مناسبات علم دینی با دیگر معرفت‌ها، سخن گفته می‌شود. (رشاد، ۱۳۸۷، ص. ۹ ).

به تعبیر دیگر، لااقل در فضای بحث از علم دینی، دو تصور می‌تواند محل بحث باشد : یکی «علم دینی» به معنای «گزاره های معرفت بخش دینی» و دوم « علم دینی» به معنای « یک رشته علمی» و «یک مجموعه معرفتی مشخص که به نحوی «دینی» باشد»، مانند «روانشناسی دینی» یا «اقتصاداسلامی». (سوزنچی، ۱۳۸۹، ص. ۱۶ ).

خسرو باقری درتعبیر «علم دینی» واژه علم را با دو قید به کار می‌برد؛ نخست اینکه علم تجربی مورد نظر است، نه علم به مفهوم اعم کلمه و دیگر اینکه از علوم تجربی، تنها علوم تجربی انسانی در کانون بحث قرار دارد. ‌بنابرین‏، در به کارگیری تعبیر علم دینی، به مواردی چون «روانشناسی اسلامی» یا «جامعه شناسی اسلامی» نظر دارد. (باقری، ۱۳۹۰، ص. ۱۸۰ ).

ضرورت و اهمیت بحث علم دینی از آن جهت است که امروزه بر همگان آشکار گردیده که علوم متجددانه و غیر دینی، دچار پاره ای محدودیت ها و کاستی های نظری و نیز پیامدهای منفی عملی اند و لذا چندی است که در جهان غرب در راستای رفع این نواقص، مسئله الهی کردن علم و یا علم خداباورانه مطرح شده است و به طور روز افزون دانشمندان و متخصصان علوم تجربی به سوی دین و معنویت، گرایش پیدا کرده‌اند. علاوه بر آن در جهان اسلام، افزون بر توجه به کاستی های علوم غیر دینی، عوامل دیگری در تسریع حرکت دینی سازی یا اسلامی کردن علوم مؤثر بوده است. ورود علوم متجددانه و غیر دینی به جوامع اسلامی، محیط های علمی این جوامع را با نوعی دوگانگی روبه رو ساخت. از یک سو میل به حفظ ارزش های دینی و اسلامی وجود داشت و از سوی دیگر، علومی آموزش داده می شد که مجال چندانی برای پایبندی به باورها و ارزش های دینی باقی نمی گذاشتند. از این گذشته، مشاهده رکود جوامع اسلامی به دلیل بی توجهی به علوم تجربی- اعم از طبیعی و انسانی- و پیشرفت جوامع غربی به دلیل استفاده از آن ها، اندیشمندان مسلمان را به بهره گیری از این علوم فرا می‌خواند، ضمن آنکه ناسازگاری بخشی از مبانی و نظریات علوم یاد شده با مبانی و آموزه های دینی، و غیر یقینی بودن یافته های علمی، مانع از پذیرش کامل و بی چون و چرای آن ها می شد. این واقعیت، دانشمندان مسلمان را بر آن داشت تا به بازنگری عمیق علوم متجددانه و روش های آن ها همت گمارند. چرا که تضمین رشد و توسعه اجتماعی و صنعتی توأم با تداوم حیات معرفت دینی در جوامع اسلامی نیازمند نگرشی جدید به علومی بود که گاه با معارف دینی سر ستیز داشتند، و حتی فراتر از آن مستلزم تجدید نظر در مبانی و پیش فرض های نظری و ارزشی علومی که در بستر فکری خاص جوامع غربی رشد یافته اند بوده است. (لطیف پور، عروتی موفق، ۱۳۸۹، ص. ۱۴۲ ).

جانسون و همکاران (۲۰۰۰) که ارتباط بین رفتار اجتماعی و پذیرش همسالان و پیامدهای پذیرش و طرد همسالان را مورد آزمون قرار دادند متوجه شدند کودکانی که در سنین اولیه رفتار پرخاشگرانه بیشتری نشان می‌دهند گرایش به طرد شدن از طرف همسالان دارند و این اولین اثرات، تاثیر درازمدتی بر پذیرش همسالان علی‌رغم تغییرات بعدی در رفتار کودک دارند. رفتارهای اجتماعی که با محبوبیت در بین همسالان مرتبط است تحت تاثیر سن و جنس تفاوت دارند. کودکانی که سطوح بالاتر پذیرش همسالان در پیش دبستانی را تجربه می‏ کنند و کسانی که دوستانی دارند که با آن ها وارد کودکستان می‌شوند، سازگاری بهتری با اجتماع نشان می ‏دهند.

کودکانی که توسط همسالانشان طرد می‌شوند بیشتر احتمال دارد که بزهکار شوند، ترک تحصیل نمایند، یا مشکلات روانشناختی بعدی در زندگی داشته باشند (پارکر و آشر. ۱۹۸۷؛ روف، سلز و گلدن، ۱۹۷۲).

دپنهام وهلت (۱۹۹۳) دریافتند که رفتار اجتماعی کودکان در اولین سال‌های پیش‏دبستانی پیش ‏بینی می ‏کند آن ها دوست دارند که چگونه به نظر برسند. با وجود این شهرت آن ها در خلال سال دوم بیشتر با میزانها جامعه سنجی آن ها در سال اول مرتبط بود تا رفتارشان در خلال سال دوم. به عبارت دیگر کودکان در اولین سال عقیده ای را درباره همسالانشان ‌بر اساس اینکه آن ها چگونه رفتار می‌کنند، شکل می‌دهند و اولین تاثیر در آن ها باقی می ماند. شواهدی وجود دارد که اعمالی از قبیل ‌گروه‌های سنی مخلوط و دسته ‏بندی کردن که از طریق آن معلمان با دانش آموزان برای ۲ سال یا بیشتر به کلاس بالاتر می‌روند تحول اجتماعی را افزایش می‏ دهد. دسته بندی، آشکارا امکان فزاینده ای برای پیوند بین معلمان و دانش آموزان و برای وادار کردن کودکان که اعتماد به خود^[۴۴] را گسترش دهند، فراهم می‌کند (بورک^[۴۵]، ۱۹۹۶).

کودکان دارای مهارت‌های اجتماعی خوب که در پیش دبستانی دوستان بیشتری دارند، انتقال بهتری به کودکستان دارند. کودکان پیش دبستانی مشارکتی و اجتماع پذیر^[۴۶] در کودکستان بهتر، به نظر می‌رسند. کودکانی که در پیش دبستانی پرخاشگرند، از لحاظ اجتماعی در کودکستان طرد می ‏شوند (لد و پرایس^[۴۷]، ۱۹۸۷). به علاوه کودکانی که در پیش دبستانی توسط همسالانشان خوب پذیرفته می ‏شوند توسط معلمان کودکستان دارای صلاحیت اجتماعی بیشتر درجه‏بندی می ‏شوند (آیرن اسمیت و پوتیت^[۴۸]، ۱۹۹۰). رفتار اجتماعی کودکان و ارتباط با همسالان در دوره پیش‏دبستانی اثر طولانی روی تحول اجتماعی آن ها هنگامی که وارد دبستان می‌شوند دارد.

صلاحیت اجتماعی و تداوم ارتباطات با همسالان، مانند میزان حمایتی که کودک از معلمان، والدین و بخصوص همکلاسی هایش دریافت می‌کند، همگی تاثیرات مهم بر موفقیت کودک در مدرسه می‏ گذارد. ایجاد ارتباطات نزدیک با همکلاسی‏ها می‏تواند کودکستانیهایی با احساس امنیت ایجاد کند که نیاز به جستجو و سازگاری با موقعیتهای جدید دارند.

چمبرز (۱۹۹۰) دریافت که کودکانی که در پیش دبستانی پذیرفته شده بودند و آنهایی که همسالان آشنایی بیشتری هنگام ورود به کودکستان با خود داشتند. در شروع سال کمتر مضطرب بودند و در مدرسه پیوسته بهتر به نظر می رسیدند. آشنایی و حمایت از طرف دوستان قبلی می‏تواند محیط جدید را کمتر خطرناک و مشکل سازد. دو چیز ضروری که کودکستانیها باید در اولین روزها با خود بیاورند، دوستان قبلی که با آن ها وارد کودکستان می‌شوند و حمایت اجتماعی قوی که به کودک در تشکیل دوستیهای جدید کمک می ‏کند، می‌باشد.

یک پژوهش طولی ۳۷ ساله که توسط اسچوینهارت^[۴۹] و همکارانش (۲۰۰۵) انجام شد ‌به این نتیجه رسیدند که افرادی که تجربه پیش دبستانی داشتند در مقایسه با کسانی که در دوران قبل از مدرسه، به مرحله پیش دبستانی نرفته بودند، برتری های قابل ملاحظه ای داشتند. این افراد (کسانی که تجربه پیش دبستانی داشتند) در سن بزرگسالی حقوق ماهیانه بیشتری داشتند، مقطع دبیرستان را تمام کرده بودند و منزل شخصی داشتند، از رفاه بیشتری برخوردار بودند و به آموزش‌های ویژه کمتر نیاز داشتند.

بارنت^[۵۰] (۱۹۹۵) با هدف بررسی و فراتحلیل پژوهش‌های انجام شده در حوزه آموزش پیش از دبستان،۳۶مطالعه را بررسی کرد و ‌به این نتیجه رسید که افرادی که تجربه پیش دبستانی داشتند به پیشرفت تحصیلی بهتری دست یافته اند و از سازگاری اجتماعی بیشتری برخوردارند.

لین^[۵۱] و همکارانش (۱۹۹۸) با بررسی چند برنامه پیش دبستانی ‌به این نتیجه دست یافتند که چنین برنامه‏ هایی در افزایش رشد شناختی، بهبود در تحصیل، کاهش فعالیت‏های ناسازگارانه (مثل فعالیت‏های مجرمانه) و افزایش خودبسندگی ها مؤثر است.

گمل^[۵۲] و همکاران (۲۰۰۲) در مطالعه برنامه های پیش دبستانی (شامل هداستارت و برنامه همکاری کودکی اولیه که بعد از هد استارت الگوبرداری شد) بهبود معناداری را در ریاضی و زبان برای کودکان شرکت کننده یافتند، دانش آموزان ضعیف و ناتوان بهبود بسیار چشمگیری یافتند.

هلبرن^[۵۳] و هاوز (۱۹۹۶) معتقدند که پژوهش‌های گوناگون نشان داده است که برنامه های کودکی اولیه با کیفیت بالا شامل پیش دبستانی، تحول اجتماعی، شناختی و زبانی کودک را افزایش می‌دهد. کودکان دارای پیش‏دبستانی با کیفیت بیشتر احتمال داشت که از لحاظ هیجانی ایمن باشند و اعتماد به خود داشته باشند، در استفاده از زبان ماهر باشند، قادر به تنظیم تمایلات پرخاشگرانه باشند و به طور کل در مدرسه بهتر عمل کنند.

شولمن^[۵۴]۱ و همکاران (۲۰۰۳) در یک مطالعه برنامه همکاری اولیه در واشنگتن یا یک برنامه پیش کودکستانی ایالتی، آشکار کردند که کودکانی که شرکت کرده‌اند علاقه بیشتری به مدرسه داشتند، بهتر رفتار می‌کردند، کمتر از مشکلات بهداشتی رنج می بردندو پیشرفت تحصیلی بهتری نسبت به کودکانی که شایسته بودند اما شرکت نداشتند.

انتوایسل^[۵۵]۲ (۱۹۹۵) که در دانشگاه جان هاپکینز پژوهش خود را انجام دادند نتیجه گرفتد که پیش‏دبستانی در موقعیت مبتنی بر مدرسه می‌تواند به آسانی به انتقال کودک کلاس اول کمک کند. این ارتباط بین پیش دبستانی و کلاس اول می‌تواند مسیری را ایجاد نماید که اثرات درازمدت پیش دبستانی ادامه یابد.

محققین با توجه به نتایج مدل، نتایج زیر را استنباط نموده ­اند:

1. 1. افرایش تسهیلات اعطایی، با فرض ثابت ماندن سایر شرایط، موجب افزایش جمع مانده سپرده خواهد شد. در واقع افراد با شعبی که به آن ها تسهیلات بیشتری اعطا ‌می‌کنند، بیشتر کار کرده و منابع خود را به آن شعبه انتقال می­ دهند.

1. 1. 1. در شرایط جاری بانک ملت از نظر تعداد پرسنل اشباع است، اگر یک نفر به تعداد پرسنل اضافه شود، مانده سپرده ­ها به طور متوسط کاهش خواهد یافت. ‌بنابرین‏ ‌می‌توان استنباط کرد که در شرایط حاضر شعب بانک دارای تعداد کارکنان بیش از نیاز هستند. و ‌بنابرین‏ با کاهش تعداد پرسنل شعب در بانک ملت، بهره ­وری افزایش خواهد یافت.

      

   

1. 1. همچنین استنباط می­گردد که تعداد بهینه باجه تحویلداری در شعب بانک ملت تهران، با فرض ثابت بودن سایر شرایط، به طور متوسط حدود ۲٫۱۱ باجه برای هر شعبه است. رقم فوق مبین آن است که با فرض توزیع درست تعداد باجه در میان شعب، بانک ملت در تهران از نظر تعداد باجه تحویلداری پایین­تر از نقطه بهینه قرار دارد.

1. 1. با توجه به یافته ­های حاصل از این مطالعه، ضریب تغییرات (نابرابری در توزیع) حقوق و مزایا، در شعبی که دارای پرسنلی با اختلاف سابقه کاری زیادی می­باشند به صورت نسبی بالا است. و همچنین این شعب در جذب منابع موفق­تر بوده ­اند. از دیدگاه دیگر ‌می‌توان گفت که با فرض وجود شایسته­سالاری در اشتغال بانک­ها، با افزایش نابرابری حقوق، انگیزه کاری در میان کارکنان افزایش یافته و این امر موجب بهره ­وری، کارایی و در نهایت موجب افزایش جذب منابع در بانک خواهد شد.

1. در رابطه با متغیرهای موقعیت مکانی و وضعیت تجهیزاتی شعب، همان گونه که پیش ­بینی می­شد، هر دو در جذب منابع بسیار مؤثر بوده است. از ضرایب به دست آمده برای این دو متغیر چنین استنباط می­گردد که ارتقاء شعب از وضعیت نامناسب مکانی و تجهیزاتی به وضعیت مناسب باعث افزایش جذب منابع در شعبه خواهد شد. درباره اهمیت ضرایب عناصر موقعیت مکانی و تجهیزات در جذب سپرده نشان داده شده است که در میان عناصر، وسعت مفید شعبه برای ‌پاسخ‌گویی‌ به مشتریان و در میان عناصر تجهیزات، وجود صندلی و میز، کامپیوتر و روشنایی جهت استفاده مراجعین از بیش­ترین اهمیت برخوردار بوده ­اند.

کمیل طیبی و همکاران (۱۳۸۸) در مقاله ای با عنوان « پیش ­بینی قیمت تخم مرغ در ایران مقایسه روش های ARCH و شبکه­ های عصبی مصنوعی »، در افق­های زمانی یک، شش و دوازده ماهه به پیش ­بینی قمت تخم­مرغ در ایران با بهره گرفتن از داده­­های دوره زمانی۸۵-۱۳۷۱پرداخته­اند. داده ­های مورد استفاده شامل قیمت تخم­مرغ بوده است­. نتایج نشانگر آن بوده است که شبکه­ های عصبی مصنوعی در بیشتر افق­های زمانی پیش ­بینی­های دقیق­تری در مقایسه با روش ARCH ارائه می­ کند. از این رو اشاره نموده ­اند که روش­های پیش ­بینی که عمدتاًً متکی بر شبکه­ های عصبی مصنوعی است می‌تواند به تأثیر سیاست گذاری قیمتی وحتی تنظیم بازار از طریق پیش ­بینی نوسان­های مختلف کمک کند.

عادل آذر و امیر افسر (۱۳۸۵) در مقاله­ای با عنوان “مدل­سازی پیش ­بینی قیمت سهام با رویکرد شبکه­ های عصبی فازی” به مسئله پیش ­بینی درباره قیمت سهام پرداخته­اند. در این تحقیق، مدل شبکه­ های عصبی فازی پیش ­بینی قیمت سهام طراحی شده و از لحاظ شش معیار ارزیابی عملکرد با روش آریما مقایسه شده است. نتایج پژوهش بیانگر این حقیقت است که شبکه­ های عصبی فازی در تمامی شش معیار ارزیابی عملکرد بر روش آریما برتری داشته است و دارای ویژگی های منحصر بفرد همگرایی سریع، دقت بالا، و توانایی تقریب تابع قوی هستند و برای پیش ­بینی شاخص قیمت سهام مناسب می­باشند.

داده ­های روزانه قیمت سهام بورس اوراق بهادار در بازه زمانی پنج ساله مهرماه ۱۳۷۸ تا مهرماه ۱۳۸۳ به صورت سری زمانی انتخاب شده است. در طراحی شبکه­ های عصبی فازی، با توجه به تعداد زیاد داده ­ها، نیمی از داده ­ها به عنوان داده ­های آموزشی، ۲۵ % به عنوان داده ­های آزمایشی و باقیمانده به عنوان داده ­های اعتبارسنجی انتخاب ‌شده‌اند.

در این پژوهش از ۶ معیار استفاده می­ شود از آنجا که هر یک از معیارهای ارزیابی عملکرد، جنبه خاصی را مورد ارزیابی قرار می­دهد، برای ارزیابی عملکرد روش­های شبکه عصبی فازی و آریما از هر شش معیار فوق استفاده شده است.

نتایج معیارهای ارزیابی عملکرد برای هر دو روش شبکه های عصبی فازی و آریما در جدول زیر آورده شده است.

جدول ۲-۳٫ معیارهای ارزیابی عملکرد برای روش­های مختلف

MAE

MAPE

NMSE

MSE

RMSE

نام شرکت

روش

۰٫۹۹۹۹

۱۹٫۷۸۷۵

۰٫۰۰۰۸۱۲

۰٫۰۰۶۸۸

۱۱۷۰

۳۴٫۱۹۶۷

پتروشیمی آبادان

شبکه­ عصبی فازی

۰٫۹۹۹۹

۱۳٫۶۱۸۳

۰٫۰۰۰۱۳۲

۰٫۰۰۰۹۹۸

۵۸۸٫۰۰۳۵

۲۴٫۲۴۸۸

ایران خودرو

۰٫۹۹۹۹

۱۱٫۹۶۲۴

۰٫۰۰۰۱۷۴

۰٫۰۰۰۹۱۲

۴۶۳٫۱۴۸۱

۲۱٫۵۲۰۹

صنایع بهشهر

۰٫۹۹۹۹

۱۰٫۹۲۸۳

۰٫۰۰۰۹۲۶

۰٫۰۰۰۷۳

۲۴۵٫۲۹۸۸

۱۵٫۷

سرمایه ­گذاری غدیر

۰٫۹۹۶۹

۱۴۶٫۷۳۵

۰٫۰۰۶۹

۰٫۰۰۳۱

۵۲۰۶۱

۲۲۸٫۱۶۹

پتروشیمی آبادان

آریما

۰٫۹۹۲۹

۸۹٫۹۲۸

۰٫۰۰۱۶۷

۰٫۰۰۷۱

۴۲۸۰۵

۲۰۶٫۸۹۴

ایران خودرو

۰٫۹۹۷۴

۷۴٫۱۹۲۹

۰٫۰۰۲۶۵

۰٫۰۰۲۶

۱۴۸۴۴

۱۲۱٫۸۳۵

صنایع بهشهر

۰٫۹۹۱۵

۷۵٫۵۸۰۵

۰٫۰۰۵۶

۰٫۰۰۸۵

۲۸۳۷۹

۱۶۸٫۴۶۱

سرمایه ­گذاری غدیر

همان‌ طور که از جدول (۲-۳) مشاهده می­ شود، روش شبکه عصبی فازی در هر چهار شرکت از لحاظ تمامی معیارهای عملکرد بر روش آریما برتری داشته است .

محمد­علی فلاحی و همکاران (۱۳۸۵)، سه نوع الگوی رگرسیون خطی، سری زمانی و شبکه­ های عصبی مصنوعی را با هدف دستیابی به پیش ­بینی­های دقیق­تر در آمدهای مالیات برمشاغل در اقتصاد ایران طراحی نمودند. ایشان ابتدا ماهیت ساختاری سری زمانی مورد نظر از جهت خطی، غیر خطی و تصادفی بودن با بهره گرفتن از آزمون نمای لیاپانوف بررسی نمودند. نتایج بیانگر امکان استفاده از الگوهای غیر­خطی برای پیش ­بینی دقیق­تر کوتاه مدت بوده است. ‌بنابرین‏ در مرحله بعد ضمن تخمین سه روش گفته شده برای پیش ­بینی درآمدهای مالیات بر مشاغل، عملکرد این سه روش با یکدیگر مقایسه شده است. نتایج برآورد الگوها نشان­دهنده عملکرد بهتر الگوی شبکه عصبی مصنوعی بوده است.

 

۱۶) فدر زمینه نقش فرزند یا فرزندان در ازدواج از دو منظر می توان نگریست: یکی اثر فرزند بر کیفیت روابط زناشویی والدین و دیگر تاثیر روابط والدین بر فرزندان. مرور تحلیلی توانگ، کمپبل و فاستر^[۴۸]۳ (۲۰۰۳) نشان داد که والدین رضایت زناشویی پایین تری را در مقایسه با غیر والدها گزارش

می‌دهند. هم چنین ارتباط منفی معناداری بین رضایت زناشویی و تعداد فرزندان وجود دارد. تفاوت در رضایت زناشویی در میان مادرانی که کودک نوزاد داشتند مشهود ترین میزان را داشت. برای مردان این اثرپذیری به طور مشابه از سنّ فرزندان صورت می گرفت. اثر والد بودن بر رضایت زناشویی در میان ‌گروه‌های اجتماعی- اقتصادی بالا منفی تر است. این داده ها مبین آن هستند که بعد از تولّد فرزندان، به دلیل تعارضات مربوط به نقش و محدود شدن آزادی، رضایت زناشویی کاهش می‌یابد. با این وجود مثال های بسیاری وجود دارند که کودکان، رضایت را بهبود یا افزایش می‌دهند یا حداقل اثر منفی ندارند (توانگ و دیگران، ۲۰۰۳). به عنوان مثال، پژوهش کاردک (۱۹۹۵) نشان می‌دهد که حضور فرزندان به طور مثبتی با رضایت زناشویی مرتبط می‌باشد.

 

۱۷) حمایت خانوادگی و اجتماعی

 

نتایج پژوهش دمیر و فیسیلوگلو (۱۹۹۹) نشان داد که تنهایی به طور معنی دار و منفی با سازگاری زناشویی مرتبط است. آن ها هم چنین بر طبق نظر باربور^[۴۹]۲ (۱۹۹۳) می‌گویند اگر چه معلوم شده است که داشتن همسر یک عامل مثبت تغییر دهنده احساس تنهایی می‌باشد، کیفیت روابط خانوادگی نیز باید مدّنظر قرار گیرد. هالفورد (۱۳۸۴) معتقد است، میزان حمایت های عاطفی (مانند گوش دادن همدلانه به درد و دل های همسر) و عملی (مانند کمک کردن به دیگران) که زوجین به یکدیگر ابراز می‌کنند به طور قابل توجّهی رضایتمندی از رابطه را در عرض سال های اولیه ازدواج پیش‌بینی
می‌کند.

 

رابطه معنی داری بین عدم پذیرش زوجین از سوی خانواده های یکدیگر و توفیق یا عدم توفیق در زندگی وجود دارد، همچنین میزان دخالت بستگان در زندگی مشترک در خانواده های ناموفّق بیشتر است. به علاوه، خانواده های زوج های موفق بیشتر در جریان آشنایی های قبل از ازدواج فرزندان خود با یکدیگر بوده اند، ‌بنابرین‏ آگاهی والدین و هدایت صحیح آن ها می‌تواند در موقعیت زندگی فرزندان شان مؤثر باشد (بنی جمالی و همکاران، ۱۳۸۳).

 

۱۸) عوامل فرهنگی

 

ازدواج و روابط مشابه با آنان در داخل یک بافت فرهنگی رخ می‌دهد که این بافت چگونگی ازدواج را تعیین می‌کند (هالفورد، ۱۳۸۴). در فرهنگ های مختلف ، ازدواج الگوهای فرهنگی خاص خود را دارد. برای مثال ازدواج برای زوج های آمریکایی در مرحله اول، درگیر شدن در یک رابطه صمیمانه، در میان گذاشتن احساسات به طور آشکار و انجام فعالیت ها به طور مشترک است. بر عکس صمیمیت زناشویی اولویت خانواده های ایتالیایی نیست (موسوی، ۱۳۸۲). اصولاً ازدواج به جای پیوند میان دو نفر به عنوان پیوند دو خانواده و سنّت های مربوط به آن ها مفهوم پردازی می‌گردد (کار، ۲۰۰۰). زوجینی که از نظر زمینه فرهنگی، قومی و نژادی با هم تفاوت دارند، انتظارات و باورهای شان ‌در مورد روابط زناشویی نیز متفاوت است. این تفاوت ها در پیش فرض ها، مفروضات و باورهای زوجین می‌تواند منبع قدرت یک رابطه باشد، در صورتی که زوجین بتوانند عاقلانه نقاط قوّت و تفاوت فرهنگی شان را در نظر بگیرند. اما در عین حال، تفاوت های محسوس در انتظارات زوجین می‌تواند منبع مهم تعارض بین همسران باشد (هالفورد، ۱۳۸۴).

 

۱۹) مذهب

 

بُعد دیگری که بر کیفیت زناشویی اثر می‌گذارد، سیستم های ارزشی و عقیدتی همسران و تشابهات و تفاوت های باورها و ارزش ها در این زیر نظام زوجی می‌تواند باشد. پژوهشگران بسیاری بر ارتباط میان مذهبی بودن و رضایت زناشویی تأکید کرده‌اند (هانلر و جنکاز، ۲۰۰۵). توافق در مسایل مذهبی عامل مهمی در پایداری روابط زناشویی به شمار می رود (میرسعدی زاده و همکاران، ۱۳۸۲). نقش مذهب قطعی است زیرا که مذهب به خودی خود مولّفه های بسیاری هم چون روش های زندگی، سیستم های اعتقادی، ارزشی، انتظارات و غیره در بر می‌گیرد (هانلر و جنکاز، ۲۰۰۵). مذهبی بودن به طور معنی داری با رضایت زناشویی مرتبط است. مذهبی بودن به عنوان رویدادی آرام کننده، برای زوج های مذهبی در حین تعارض عمل می‌کند، بدین نحو که عبادت کردن هیجانات خصمانه و تعاملات هیجانی را کاهش می‌دهد (همان منبع).

 

۲۰) رویدادهای زندگی

 

رویدادهای زندگی به تحوّلات رشدی و تغییر یافتن موقعیت هایی که زوجین با هم و یا به صورت فردی با آن مواجه می‌شوند اشاره می‌کند. به احتمال زیاد در دورانی که نرخ تغییر و حوادث استرس آور زندگی زیاد می شود، مشکلات ارتباطی نیز بیشتر می شود. (هالفورد، ۱۳۸۴). مثلاً در آغاز دوره زناشویی؛ بارداری و فرزند پروری؛ موارد مشکل و مورد اختلاف در فرزند پروری؛ بیماری شدید یا مرگ فرزند یا خویشاوندان؛ دوره نوجوانی فرزندان؛ ترک کردن خانه توسط فرزندان. خیانت و جدایی (سادوک و سادوک، ۲۰۰۵). بازنشستگی نیز یک انتقال عمده دیگر برای زوجین است که با آشفتگی در رابطه همراه است (هالفورد، ۱۳۸۴).

 

خانواده درمانی

 

خانواده درمانی واژه ای است که به روش های کار با خانواده های دارای مشکلات زیستی ، روانی- اجتماعی اطلاق می شود . خانواده درمانی به ویژه در جوامعی که فرهنگی خانواده – محور دارند ( مانند جامعه ایران ) می‌تواند کاربرد وسیعی داشته باشد . همچنین وضعیت جامعه ما به عنوان جامعه ای که فرایند گذار را تجربه می‌کند و در آن نقش ها در حال دگرگونی هستند توجه جدی به خانواده درمانی را ضروری می‌سازد .