• • بارزهای قالبی در خصوص کاستی های زنان

  

• • انحصار طلبی مردان

• • عدم پذیرش زنان به عنوان افراد دارای اعتماد به نفس و توانمند

• • سلیقه ای برخورد کردن مدیران

• • تقلیل گرایی در برخورد با توانایی‌های زنان

• تعابیر جرم اندیشانه از دین

۲-۱۹-۱-۳)تاریخی – ساختاری

• • تسلط ساختار سنتی مدیریت مرد سالارانه علی رغم تحولات مدیریتی

• • سوابق عدم اثبات کفایت زنان به دلیل غلبه جنبه‌های فیزیکی در انجام امور

• • • فقدان مدل های مدیریتی مناسب برای الگوبرداری زنان

  

• • ترجیح در واگذاری امور به مردان

• • انعطاف ناپذیری سیستم اداری در برخورد با مسایل خاص مدیران زن

• عدم امکان کار شناور در ساعات کار مدیران زن ( با توجه به مسئولیت خانوادگی آن ها )

۲-۱۹-۲)عوامل فردی

۲-۱۹-۲-۱) شخصیتی

• • پاییین بودن اعتماد به نفس

• • پایین بودن ریسک پذیری

• • برخورد احساسی در مقابل حوادث احتمالی

• • پذیرش شرایط موجود به ‌عنوان وضعیت غایی

• • توجه و نکته سنجی

• • عدم توانایی در انجام کارهای فیزیکی سخت

• • توجه به افکار و تاییدات زیردستان

• تمرکزگرایی و عدم علاقه به تفویض اختیار

۲-۱۹-۲-۲) روابط بین فردی

• • محدودیت در ارتباط با همکاران مرد

• • فقدان شبکه های غیر سازمانی گسترده

• • فقدان حمایت های رسمی برای دستیابی به فرصت های مدیریتی

• • عدم همکاری بین زنان و تسلط روحیه فردگرایی

• تردید در ارجاع کار به زیردستان

۲-۱۹-۲-۳)تخصص و تبحر

• • پایین بودن سطح آگاهی های تخصصی زنان به دلیل پایین بودن سطح هزینه کرد ، سازمان برای آموزش زنان

• • محدودیت بهره مندی از فرصت های مطالعاتی به دلیل تعدد نقش ها و رویکرد سنتی جامعه ‌به این نقش ها

• • محدودت امکان حضور در سمینارها ، کارگروه ها و برنامه های آموزشی مختلف ( به نسبت مسئولیت های خانوادگی )

• کمبود تجربه کافی

۲-۲۰)توانمندسازی ، راهکاریی برای مقابله با مشکلات

بدون در نظر گرفتن نیمی از سرمایه انسانی جامعه (زنان) ، به توسعه همه جانبه ، متوازن و پایدار نمی‏توان دست یافت. واقعیت این است که ما در دوره‏ای زندگی می‌کنیم که مقبولیت مشروعیت دولت‏ها با میزان مشارکت اجتماعی مردم به‏ویژه زنان سنجیده می‏ شود. تجربه جهانی ثابت کرده که حضور زنان در عرصه عمومی و سطوح تصمیم‏ گیری‏ به اصلاح نظام اداری و بهبود کیفیت خدمات دولتی در کشورهای درحال توسعه کمک شایانی ‌کرده‌است، ‌بنابرین‏ بر عهده قانون‏گذاران است که با فراهم سازی زمینه‌های توانمندسازی زنان به رشد اقتصادی و توسعه مبتنی بر دانش کشور کمک کنند.

توانمندسازی مفهومی پیچیده است که اغلب درست درک نمی‏ شود. تعاریف گوناگونی توسط صاحب‌نظران در زمینه توانمندسازی ارائه شده‏است که از آن جمله می‏توان به تعاریف ذیل اشاره کرد:

· توانمندسازی یعنی اینکه مردم باید به سطحی از توسعه فردی دست یابند که به آن ها امکان انتخاب بر اساس خواسته های خود را بدهد (شادی طلب، ۱۳۸۴ ،ص ۵۴)

· توانمندسازی اصطلاحی است برای توصیف ،هموار کردن راه خود یا دیگران برای تلاش درجهت دستیابی به اهداف شخصی (ابوت و والاس ، ص ۳۱۱)

۲-۲۱) ابعاد توانمندی

· توانمندی در تخصص: فرد باید دانش کار را داشته باشد.

· توانمندی در جسارت و عمل: استفاده از آموخته‏ها در بهبود عمل.

· توانمندی در تجربه آموزی: کسب تجارب از دیگران و درک تجارب خود.

· توانمندی در مهارت‏های ارتباطی.

· توانمندی در تفکر: هنر درک روابط بین پدیده ها.

· توانمندی در وجدان کاری.

۲-۲۲)چگونگی توانمند سازی زنان

توانا سازی زنان از آن جهت که مورد نیاز جامعه بوده و منافع این توانا سازی نصیب کل جامعه می شود ، بسیار حائز اهمیت است . زنان در طول تاریخ محکوم به فقدان توانمندی و صرفاً برای انجام یک مجموعه وظایف مشخص ، ثابت و سنتی پنداشته می شدند و به تدریج این احساس در آنان ایجاد شده است که به راحتی نمی توانند پذیرای عقیده توانا سازی شوند .

اما به تدریج با به اثبات رسیدن توانایی‌های آنان ، تغییراتی در دیدگاه جامعه نسبت به زنان به وجود آمد . اما دیدگاه جامعه باید نسبت به اقشار مختلف زنان تغییر بنیادی و اساسی کند که در این رابطه اولین و مهمترین گام ، اقدامات برنامه ریزان و کارشناسان مربوط برای آموزش توانا سازی زنان خواهد بود ، چرا که این امر کلید فقر زدایی از جامعه زنان می‌باشد .

در برنامه های توسعه انسانی همواره شاهد بوده ایم که مردان نسبت به زنان سهم بیشتری از رشد شاخص توسعه انسانی و بهره گیری از آن را داشته اند ، حال باید در این راستا دست به یکسری از اقدامات اساسی زد که از آن جمله میتوان به موارد زیر اشاره نمود :

-با شناخت دقیق و واقعی از امکانات توسعه اشتغال زنان توانمند سازی ، آموزش فنی ، حرفه ای و مدیریتی آنان جهت کسب مهارت‌های لازم ایجاد شود تا امکان مشارکت هرچه بیشتر زنان برای فعالیت‌های مرتبط با استعدادهای آنان فراهم گردد.

-لازم است شیوه ها و روش‌هایی اتخاذ شود که بدون هر نوع بهره کشی ، استثمار و سودجویی ، مصالح و منافع زنان رعایت و امکان فعالیت سالم در صحنه های اقتصادی جامعه بیش از پیش در دسترس قرار گیرد .

-در دسترس قرار دادن کافی به آموزش ، شغل و درآمد مناسب و پایگاه اقتصادی – اجتماعی برای زنان بخصوص زنان روستایی که بعلت عدم حضور در جامعه به عنوان تصمیم گیرنده ، دچار فقر اقتصادی و اجتماعی هستند .

-بهبود اصلاح فرهنگ و نگرش های وبرانگر موجود در افراد و سازمان‌ها درمورد فقیر پنداری ، ناتوانی و ضعیف پنداشتن زنان و پرورش استعدادها و خلاقیت آنان حتی در مدارج و پست های مدیریتی و مناصب و مدارج بالا ( گنجی نیا و دیگران ، ۱۳۸۸ ، صص ۱۹-۱)

۲-۲۳)مراحل توانمندسازی زنان

یکی از نظریه پردازان توانمندسازی زنان معتقد است برای توانمندسازی زنان باید ۵ مرحله را طی کرد:

1. 1. مرحله رفاه؛ در این مرحله، رفاه مادی (مانند تغذیه و درآمد) بررسی می‏ شود و رفع تبعیض بین زنان و مردان مدنظر قرار می‏ گیرد.

1. 1. مرحله دسترسی؛ در این مرحله، زنان باید به عوامل تولید (زمین، کار و سرمایه)، کارهای مولد درآمد، خدمات، آموزش‏های مهارت زا (که استخدام و تولید را ممکن می‏ سازد) و محصول و دسترنج خود، دسترسی داشته باشند.

1. 1. مرحله آگاهی؛ در این مرحله، زنان باید تشخیص دهند که مشکلات آن ها ناشی از کمبودهای شخصی‏شان نیست. بلکه نشأت گرفته از نقش‏های جنسیتی مربوط به فرهنگ است و به همین دلیل قابل تغییر است. آگاهی در این مفهوم به معنی باور داشتن برابری است.

اگر تا جنگ جهانی دوم اهداف استراتژی نظامی شکست، انهدام یا تسلیم دشمن به شکل قهرآمیز بود، اینک با دستیابی به نیروهای هسته ای و انقلاب در فناوری تسلیحاتی آن اهداف تغییر یافته و در نهایت تعریف قدیمی آن نیز منسوخ شده است. در تعریف جدید عنصر سیاست بر عامل نظامی غلبه ‌کرده‌است. در معنای جدید هدف استراتژی بازدارندگی از جنگ و برپایی صلح جهانی است و نه غلبه بر دشمن.(مسائلی و رافعی،۱۳۷۳،۱۷۷)

از نظر بسیاری از محققان مسائل نظامی، عصر جنگ‌های شیمیایی با آزمایش اولین گاز خفه کننده از سوی ‌آلمانی‌ها در جنگ جهانی اول آغاز شد. در سال‌های پس از آن جهان شاهد پیشرفت شگفت انگیز سلاح‌های شیمیایی بود. ‌آلمانی‌ها در دهه چهل کوشش‌های خود را در زمینه افزایش کارایی گاز خردل و تولید گاز اعصاب آغاز کردند. در عین حال هیتلر به علل مختلف از به کارگیری سلاح‌های شیمیایی در جنگ جهانی دوم پرهیز کرد. پس از جنگ جهانی دوم دیگر کشورهای صنعتی به ویژه آمریکا، روسیه و فرانسه موفق شدند سلاح‌های جدید شیمیایی و گازهای سمی کشنده تولید کنند. مهمترین منطقه آزمایش سلاح‌های کشنده غیر اتمی در سال‌های ۱۹۶۲-۱۹۷۳ ویتنام بوده است. ‌آمریکایی‌ها در جنگ ویتنام علاوه بر استفاده از بمب ناپالم و بمبهای فسفری و سوزنده، برای نابودی جنگها و افراد ویتکنگ موادی به نام “کشنده حیات” به کار می بردند که نه تنها آثار زندگی روی زمین را از بین می‌برد، بلکه بر نسل‌های آینده نیز اثر می‌گذارد. کشتار افراد ویتکنگ بر اساس طرحی به نام “برگریزی” با بهره گرفتن از مواد شیمیایی که به باران زرد معروف شد، انجام گرفت. روس‌ها از سلاح شیمیایی خطرناک باران زرد در مناطق جنوب شرقی آسیا به ویژه افغانستان استفاده کردند.(ازغندی،۱۳۹۰،۱۲۴)

هدف از بیان مطالب فوق متوجه ساختن خواننده از ریشه مشکلات بر سر راه صلح است که همان ایجاد و تولید سلاح‌های مخرب و کشتار انسان‌ها است نه روش استفاده یا مقدار آن ها.

بخش دوم: تعریف، ماهیت و مفهوم صلح

آرمان غایی بشر در سطح جامعه بین‌المللی، دستیابی به صلح و امنیتی است که در نتیجه ی آن، خشونت از زندگی انسان رخت بر بسته و منزلت آدمی، جایگاه خود را باز یابد. (ساعدوکیل،۱۳۹۱،۱۱۱)

زیبای صلح زمانی برای انسان‌ها در جوامع مختلف متصور خواهد بود که شعله های خشم آتش جنگ مبدل به رویش سر سبز درختان صلح و سازش بشود و زیبای خود را به همه سو اعلام و اشعار دارد و نمایانگر قرار داد اجتماعی پیوند صلح و سازش باشد.

گفتار اول: تعریف صلح

واژه صلح به تنهایی در معنای لغوی به منظور آشتی، دوستی،… و سازش به کار می رود. ولی به صورت مرکب دارای مفاهیم مترادف بوده و نظریه های گوناگونی در خصوص صلح وجود داشته که در مقابل اندیشه نزاع و جنگ قرار گرفته است. عنوان صلح همیشه در ایام بحران و جنگ بیشتر زبانزد محافل و مجالس می شود، چون که این شاخص در مقابل و تضاد جنگ واقع شده.(رفیعی،۱۳۸۸،۱۳)

نوای زیبای صلح دارای روح مهربانی و آرامش بوده که باید در مقابل خشم و خشونت قرار گیرد تا به ‌عنوان ارزش همه جانبه، صلح را درک نمود.

باید در صلح و دوستی و مهربانی، اصل اخلاق سیاسی بین انسان‌ها، مبتنی بر شناسائی زندگی انسان کاملاً به عنوان والاترین ارزش‌های عالی اجتماعی، اخلاقی و برقراری ثبات و حفظ صلح باشد، تا اینکه آرمان صلح در روابط بین الملل در انتخاب شیوه زندگی استوار گردد.

گفتار دوم: صلح در اسلام

در فرهنگ و فقه سیاسی اسلام، دو واژه سلام و صلح در نصوص قرآنی برای بیان یک اصل حقوقی و سیاسی به کار برده شده و تأکید فراوانی بر آن دو هست. سلام که شعار و درود اسلامی است به معنی آرزوی سلامتی و به دور بودن زندگی از آفات، بلایا و خطرات می‌باشد. قرآن درآیات ۲۵ و ۲۶ سوره واقعه، سلام را درود متعارف بین بهشتیان و از خصایص زندگی بهشتی می‌داند.(ساعد وکیل،۱۳۹۱،۱۲۴) سلام بر وزن عقل به معنی سازش عادلانه و همزیستی است. واژه صلح در لغت به معنی مسالمت، سازش و از بین بردن نفرت میان مردم است.^[۱]

در مسئله صلح و جنگ، چند نظریه در راستای تأسیس اصل و قاعده از سوی فقها و حقوق ‌دانان ارائه شده است.(عمید زنجانی،۱۳۷۷،۳۸۱)

الف – برخی مستشرقین و حقوق ‌دانان، جهاد را ملاک رابطه دارالاسلام با جهان خارج عنوان کرده و می‌گویند اگر اسلام از صلح سخن به میان آورده، صرفاً با استعانت از خوی جنگجوی اعراب برای راهیابی به هدف نهایی است که توسعه اسلام در جهان می‌باشد و این در شرایطی است که جهاد کارساز نباشد. مستند این نظریه، برداشت سطحی از آیات جهاد در قرآن است که چنین تصور شده که کلیه آیات جهاد مربوط به جهاد ابتدایی و شعله ور نگهداشتن جنگ به طور مستمر بین جهان اسلام و کفر است.

ب – تئوری استحبابی بودن جهاد و نفی وجوب آن در اسلام که به استناد آیه ۱۹۱ سوره بقره و آیه ۳۶ سوره توبه اظهار شده و مخالف اجماع فرقه هاست.

ج – جنگ، وسیله است نه هدف. زیرا هدف از جهاد، هدایت است و کشتار کفار، مقصود اصلی نیست. پس طرق دیگری برای هدایت باقی است و در جهاد باید به حداقل و مقدار مورد لزوم اکتفا شود. مستند این نظریه، روایتی است که مسلمین را از خوی جنگجویی نهی می‌کند. فقهای شافعیه به کمک این عقیده، عدم اصالت جنگ را ابراز داشته و مبنای جنگ را منوط به وجود انگیزه ای معقول و شرعی دانسته اند. باید گفت که هدف جهاد هدایت نیست چون جهاد، نوعی اکراه ناشی از خشونت را در بردارد که از دید اسلام، اکراه نه وسیله هدایت است و نه دین اکراه بردار می‌باشد.(سوره یونس آیه ۹۹ و سوره بقره آیه ۲۵۶)

د – جنبش قادیانی ها نیز قائل بر منسوخ بودن جهاد است و از آن جهت که قرآن بر فریضه بودن جهاد تصریح دارد، جایی برای بحث باقی نمی ماند.

ه – رأی اقوی این است که با توجه به آیه ۲۹ سوره توبه، نظریه سه مرحله ایی مطرح می شود ‌به این معنی که غیر مسلمین مکلفند به یکی از این سه امر تن در دهند، اسلام، پیمان و یا جنگ، آیه جزیه در این نظر، مبنای قرارداد دولت اسلامی با همه ملل غیر مسلمانان است.

دین اسلام با وارد ساختن همه موحدان عالم در امت واحد^[۲]، اندیشه همزیستی مسالمت آمیز میان پیروان الهی را به صورت اعلان جهانی مطرح می‌سازد و با وجه مشترک قرار دادن کلمه «حق»، «اعتقاد به خدای یگانه» و «رد شرک»، همگان را به یک ائتلاف مطلوب دعوت می کند.(هاشمی،۱۳۷۸،۴۱۷)

این سیاق را می توان در آیه ۶۴ سوره آل عمران باز یافت.

گفتار سوم: تحول تاریخی اجتناب از جنگ و تلاش برای صلح

از زمان‌های بسیار دور تا کنون در رابطه با به کار بردن قدرت مسلحانه و توسل به جنگ در مناسبات بین‌المللی دو نظریه و یا دو رفتار کاملاً متفاوت و متضاد وجود داشته است. یکی توسل به زور و استعمال قدرت و دیگری، منع توسل به زور و تحریم جنگ. این دو روش یا دو نظریه در طول تاریخ نشیب و فرازهای بسیاری را پشت سر گذارده و هر یک در فواصلی از زمان به عنوان رفتار یا نظریه غالب، مبنای عملکرد کشورها قرار گرفته است. آنچه مسلم است مسیر این طریق همراه با تحولی از سمت توسل به زور بسوی عدم توسل به زور بوده است. تا به آنجا که امروزه در حقوق بین الملل منع توسل به زور و تحریم جنگ به منزله اصل و قاعده بنیادین تلقی شده است، هر چند رفتار کشورها در اکثر موارد با این اصل چندان هماهنگ و سازگار نیست.(ضیائی بیگدلی،۱۳۸۰،۲)

۲- الف) کرم­های رایانه­ای^[۸۲]۳

اغلب مردم کرم­های رایانه­ای را با ویروس­ها اشتباه می­ گیرند، چون هر دو دستگاه­ها را آلوده ‌می‌کنند و می ­تواند آثار مخربی مانند حذف فایل­ها و پاک کردن آن ها را تغییر در داده ­ها را داشته باشد.

کرم­های رایانه­ای برنامه­ هایی هستند که خود را در سیستم پخش ‌می‌کنند و معمولاً این عمل را با ایجاد کپی­هایی از خود در حافظه سیستم­ها اقدام و اغلب موجب از کار افتادن سیستم­ها و تخریب دستگاه­ها نیز می­شوند.

۳- الف) اسب تراواها^[۸۳]۱

این مورد برگرفته از اسب چوبی که یونانیان جهت نفوذ به داخل شهر تراوا که آن را مفید می­دانستند، گرفته شده. در علوم رایانه­ای نیز اسب­های تراوا، مشابه اسب معروف دئر افسانه برنامه­ای است که ظاهراًً مفید است ولی در باطن در بر گیرنده برنامه ­های ویرانگر و مختل کننده است که نمونه ­های موجود آن ‌می‌توان ۱- بمب­های منطقی^[۸۴]۲ ۲- حملات از نوع DDOS,DOS

ب- اخلال در داده ­ها یا سامانه­های مجازی

معمولاً شخص مرتکب با ابزارهایی که بیان گردید در صدد اختلال­هایی در داده ­ها و تغییر در نحوه ارائه آن ها و کسب داده ­های ارزشمند برای مرتکب می­ نماید.

۳) نتیجه جرم

تخریب و اخلال در داده ­های سامانه­های مجازی (سایبر) یک جرم مقید بوده و به صرف ارسال ابزارهای ویرانگر مانند ویروس­ها و … تا وقتی که اختلال و تخریب که عمدتاًً نتیجه جرم است ایجاد نگردد، نمی­ توان گفت اقدامی صورت گرفته و چنانچه اقدام فرد به همان اندازه باشد ولی عمل تخریب و اخلال ایجاد نشده باشد با وجود شرایطی ‌می‌توان شروع به جرم دانست و یا بر اساس مواد قانونی دیگر اقدام نمود، لذا باید نتیجه جرم همان تخریب یا اخلال ایجاد گردد تا بتوان عمل مرتکب را مشمول مواد قانونی مندرج در قانون جرایم رایانه­ای دانست.

گفتار سوم) رکن روانی

این جرم مانند جرایم دیگر از جرایم عمدی ‌می‌باشد و نیاز به سوءنیت عام دارد، یعنی مرتکب باید عمد در تولید و توزیع و انتشار برنامه ­های مخرب داشته باشد. این جرم باید سوءنیت خاص نیز مورد نظر قرار گیرد و اقدام کننده قصد خاص یعنی تخریب و اخلال در داده ­های خاص را انجام داده باشد و این عمل را جهت ارتکاب جرم انجام داده باشد. ‌بنابرین‏ شخصی که این اعمال را به جهت اختراع انجام داده باشد و یا ناآگاه از اعمال مذکور بوده باشد جرم مذکور تحقق نمی­یابد و عموماً این عمل بدون مجوز ورود از سوی مرتکب صورت ‌می‌گیرد.

فصل ششم

جرایم مرتبط با تجارت الکترونیک در فضای مجازی

یکی از قابلیت ­های فضای سایبر در زمینه تجارت الکترونیک ‌می‌باشد تجارت الکترونیک با بهره گرفتن از مجموعه کامل ابزار الکترونیک برای برقراری ارتباط میان مشتریان، تولیدکنندگان، توزیع کنندگان کالا و کارمندان یک مؤسسه و تولید اتوماتیک اطلاق می­ شود به زبان ساده تجارت الکترونیکی، پردازش عملیات­های تجاری دو یا چند طرف تجاری از طریق رایانه­های شبکه­بندی شده است. تجارت الکترونیک از زمینه­هایی است که با وجود پیشینه کوتاه خود به سرعت متحول شده و روز به روز بر گستردگی و پیچیدگی آن افزوده می­ شود. تجارت الکترونیک وسیله­ای است برای تضمین سرعت در اعمال تجارت به گونه ­ای که امکان بازدید از پایگاه ­های مختلف و آگاهی از کیفیت کالا و سفارش آن با هزینه و وقت اندک موجب شده است که این رشته در کشورهای مختلف با استقبال گسترده ­ای روبرو شود. اما بعضی از کاربران با سوء استفاده از فضای سایبر و تسهیلاتی که در این فضا موجود است مرتکب جرایم گوناگونی می­شوند. از جمله این جرایم، جرایم علیه اسرار تجاری و علائم تجاری ‌می‌باشد که به بررسی آن می­پردازیم.

مبحث اول) جرایم علیه اسرار تجاری

تحصیل یا افشا غیر مجاز اسرار تجاری در قوانین بسیاری از کشورها جرم ناشناخته می­ شود. این جرایم به جاسوسی صنعتی و تجاری موسم هستند. اختراع رایانه و سایر ارکان فناوری اطلاعات و استفاده گسترده از آن باعث شده است که روش­های جدید جمع­اوری، ذخیره و پردازش و انتقال اسرار ارزشمند تجاری، صنعتی، اقتصادی از طریق فناوری اطلاعات، جای روش­های جمع ­آوری و حفظ اسرار حرفه­ای را بگیرد. مجرمان نیز همگام با پیشرفت علم فناوری، روش­های کلاسیک ارتکاب جرم را رها کرده و از ابزارها و تکنیک­های جدید برای دستیابی به اسرار ارزشمند تجاری، صنعتی و اقتصادی بهره می­برند به نحوی که امروزه بسیاری از مصادیق جاسوسی صنعتی و نقض اسرار تجاری شکل جاسوسی رایانه­ای به خود ‌گرفته‌اند قانون تجارت الکترونیک نیز به جرم انگاری نقض اسرار تجاری پرداخته است و در ماده ۷۵ ضمانت اجرای کیفری برای آن تعیین ‌کرده‌است. که به بررسی آن می­پردازیم.

گفتار اول) رکن قانونی

در بستر مبادلات الکترونیک، علیه اسرار تجاری دو نوع جرم به وقوع می­پیوندند که در ماده ۶۴ و ۷۵ به آن پرداخته شده است. ماده ۶۴ قانون تجارت الکترونیک مقرر می­دارد: «به منظور حمایت از قابلیت ­های مشروع و عادلانه در بستر مبادلات الکترونیکی، تحصی غیر قانونی اسرار تجاری و اقتصادی بنگاه­ها و مؤسسات برای خود و یا افشای آن برای شخص ثالث در محیط الکترونیکی جرم محسوب و مرتکب به مجازات مقرر در این قانون خواهد رسید».

و در ماده ۷۵ مقرر شده است: «متخلفین از ماده ۶۴ این قانون و هر کس در بستر مبادلات الکترونیکی به منظور رقابت، منفعت و یا ورود خسارت به بنگاه­های تجاری، صنعتی، اقتصادی و خدماتی با نقض حقوق قراردادهای استخدام مبنی بر عدم افشای اسرار شغلی و یا دستیابی غیر مجاز اسرار تجاری آنان را برای خود تحصیل نموده و یا برای اشخاص ثالث افضا نماید به حبس از شش ماه تا دو سال و نیم، جزای نقدی معادل پنجاه میلیون ریال محکوم خواهد شد».

گفتار دوم) رکن مادی

الف) رفتار مجرمانه مرتکب

رفتار مجرمانه هر دو جرم از فعل مثبت مرتکب تشکیل شده است. که عبارتند از تحصیل اسرار تجاری برای خود یا افشای آن برای اشخاص ثالث از طریق نقض قرارداد عدم افشای اسرار شغلی یا تحصیل غیر قانونی اسرار تجاری برای خود و افشای آن برای اشخاص ثالث که به بررسی این موارد می­پردازیم.

۱) نقض حقوق قراردادهای استخدام مبنی بر عدم افشای اسرار شغلی یا دستیابی غیر مجاز

با توجه به اینکه هر شرکت و بنگاهی دارای اسرار تجاری مختص به خود ‌می‌باشد که باعث حفظ آنان در بازار رقابت می­ شود و از طرفی به موجب ماده ۶۵ قانون تجارت الکترونیک، اسرار تجاری الکترونیکی، داده پیامی است که در دسترس عموم قرار ندارد و تلاش جهت حفظ آن انجام شده است، لذا شرکت­ها اقدام به انعقاد قرارداد عدم افشای اسرار تجاری با کارمندان خود که به جهت شرایط شغلی ‌به این اسرار دسترسی دارند می­نمایند. لذا اگر کارمندی پس از امضای قرارداد اقدام به امضای اسرار تجاری شرکت برای شخص ثالث کند و یا اینکه به اسراری که صلاحیت دسترسی به آنان را نداشته به صورت غیر مجاز دست پیدا کند جرم نقض اسرار تجاری به موجب ماده ۷۵ منعقد می­ شود.^[۸۵]۱

۲) تحصیل غیر قانونی اسرار تجاری

فرایند ترجمه چشم‌انداز: به مدیران کمک می‌کند تا در خصوص چشم‌انداز و استراتژی سازمان به توافق جمعی دست یابند. چشم‌انداز و استراتژی سازمان‌ می‌بایست به صورت یکپارچه و تحت عبارات و واژه هایی بیان شود که بتوان آن ها را به اهداف و شاخص‌های ارزیابی مورد توافق تمام مدیران اجرایی تبدیل کرد.

فرایند برقراری ارتباط و پیوند: به مدیران اجازه می‌دهد تا استراتژی خود را به سطوح بالا و پایین سازمان انتقال داده و آن را به اهداف فردی و بخش‌های مختلف سازمان پیوند دهند. سابقاً، هر یک از بخش‌های سازمان ازطریق عملکرد مالی مربوط به خود، مورد ارزیابی قرار می‌گرفت و انگیزه های فردی با اهداف کوتاه مدت مالی در پیوند بود. اما روش ارزیابی متوازن راه اطمینان‌بخشی پیش روی مدیران قرار می‌دهد تا در ضمن اطلاع تمام سطوح سازمان از استراتژی‌های بلندمدت، بخش‌های مختلف سازمان نیز با استراتژی سازمان همسو گردند.
برنامه‌ریزی کسب و کار: سازمان‌ها را قادر می‌سازد تا برنامه های کسب و کار خود را با برنامه های مالی مرتبط و یکپارچه سازند. تقریباً امروزه تمام سازمان‌ها برنامه های تحول گوناگونی را اجرا می‌کنند، هرکدام قهرمانان، رهبران، مشاوران خاص خود را دارند و زمان و انرژی زیادی از مدیران ارشد اجرایی را به خود اختصاص می‌دهند. از طرفی، مدیران با این مشکل روبرو هستند تا برنامه ها و ابتکارات اجرایی متفاوت را برای تحقق اهداف استراتژیک خود یکپارچه سازند، وضعیتی که مکرراً نتایج ناامیدکننده و ناکامی‌های بسیاری در پی دارد. از زمانی که مدیران از شاخص‌های ارزیابی روش ارزیابی متوازن به عنوان معیارهای تخصیص منابع و اولویت‌بندی برای اجرای اهداف بلندپروازانه خود استفاده کردند، تنها برنامه ها و ابتکاراتی را برگزیدند که آن ها را به سوی اهداف و استراتژی‌های بلندمدت مورد نظر سوق می‌داد.

بازخورد و یادگیری: ظرفیت سازمان را از بابت یادگیری استراتژیک افزایش می‌دهد. بازخورد و بازنگری فرآیندها توجه ‌به این امر که آیا افراد و بخش‌های مختلف سازمان به اهداف مالی بودجه شده دست یافته‌اند یا خیر، را مورد توجه قرار می‌گیرد. با قرارگرفتن روش ارزیابی متوازن در کانون سیستم‌های مدیریت سازمان، امکان نظارت بر نتایج کوتاه مدت از سه دیدگاه دیگر، یعنی مشتریان، فرآیندهای داخلی و یادگیری و رشد میسر شده و استراتژی ‌بر اساس عملکرد اخیر سازمان مورد ارزیابی قرار می‌‌گیرد. بدین ترتیب روش ارزیابی متوازن موجب اصلاح استراتژی سازمان و یادگیری بلادرنگ خواهد شد.روش ارزیابی متوازن سازمان‌ها را قادر می‌سازد تا فاصله قابل توجهی را که قبلاً فیمابین مراحل تدوین و اجرای استراتژی به وجود می‌آمد، از میان بردارند. این عدم ارتباط به واسطه موانع متعدد ناشی از سیستم‌های مدیریت سنتی به وجود آمده بود که مهمترین آن ها عبارت بودند از:

۱ – چشم‌انداز و استراتژی‌های غیرقابل اجرا؛

۲ – عدم ارتباط استراتژی‌ها با اهداف بخش‌ها، گروه‌ها و افراد سازمان؛

۳ – عدم ارتباط استراتژی ها با تخصیص منابع کوتاه مدت و بلندمدت سازمان؛

۴ – دریافت بازخوردهای تاکتیکی به جای بازخوردهای راهبردی.

اولین مانع در اجرای استراتژی وقتی بروز می‌کند که سازمان نتواند چشم انداز و استراتژی خود را به عبارات قابل درک ترجمه کند. زمانی که چنین عدم توافق اساسی برای تعبیر چشم‌انداز و استراتژی وجود داشته باشد، گروه‌های مختلف ‌بر اساس برداشت خود از چشم‌انداز و استراتژی سازمان برنامه های متفاوتی را دنبال خواهندکرد. از آنجایی که تلاش آن ها در جهت استراتژی اصلی از انسجام برخوردار نیست، تلاش‌ها نه یکپارچه خواهد بود و نه هم‌افزا. روش ارزیابی متوازن چشم انداز سازمان را به موضوعات استراتژیک اصلی بدل می‌سازد تا در سراسر سازمان قابل اجرا باشد.

دومین مانع زمانی به وجود می‌آید که الزامات استراتژی هر واحد به اهداف بخش‌ها، گروه‌ها و افراد سازمان تبدیل نشود و در عوض عملکرد بخش‌های مختلف سازمان ‌بر اساس بودجه مالی و در چارچوب فرآیندهای سنتی کنترل مدیریت، مورد توجه قرار گیرد. در این صورت گروه‌ها و افراد در بخش‌های مختلف سازمان اهداف خاص خود را دارند که در راستای نیل به اهداف کوتاه مدت و تاکتیکی همان قسمت از سازمان است و در ضمن فاقد توان ایجاد قابلیت‌های لازم برای کسب اهداف راهبردی سازمان است. سومین مانع بر سر راه اجرای استراتژی، عدم موفقیت در پیوند برنامه های اجرایی و تعیین اولویت در تخصیص منابع به برنامه های راهبردی بلندمدت است. در حال حاضر بسیاری از سازمان‌ها فرایند جداگانه ای برای برنامه‌ریزی بلندمدت راهبردی و بودجه‌بندی سالیانه و کوتاه مدت خود دارند. تبعات این امر، عدم تخصیص بهینه منابع و سرمایه ‌بر اساس توجیحات استراتژیک سازمان است. برخی اقدامات نظیر مهندسی مجدد، بدون توجه به تاثیرات استراتژیک آن و با بازنگری‌های ماهانه و یا چهارماهه، درصدد توضیح انحراف بین عملکرد واقعی و بودجه سازمان برمی‌آید بدون آنکه به میزان پیشرفت در زمینه تحقق اهداف استراتژیک توجه گردد. مانع آخر بر سر راه اجرای استراتژی، فقدان بازخورد ‌در مورد اجرا و کارکرد استراتژی است. امروزه بسیاری از سیستم‌های مدیریت تنها ‌در مورد عملکرد کوتاه‌مدت سازمان بازخورد دریافت می دارندکه بخش عمده آن نیز بازخورد ‌بر اساس شاخص‌های مالی است که معمولاً به مقایسه نتایج عملکرد واقعی سازمان با پیش‌بینی بودجه می پردازد. معمولاً سازمان‌ها هیچگونه زمانی برای تحلیل نمایه‌هایی که موفقیت آن ها را در اجرای استراتژیک می‌سنجد صرف نمی‌کنند و یا اگر زمانی را ‌به این امر اختصاص می‌دهند، بسیار اندک است. پیامد این امر عدم کسب بازخورد از استراتژی سازمان است که بدون آن راهی برای آزمایش و یادگیری از استراتژی سازمان وجود نخواهد داشت.فرایند تدوین و اجرای روش ارزیابی متوازن و جاری شدن آن در بستر سازمان به مدیران کمک می‌کند تا اهداف استراتژیک خود را در کل سازمان و در تمام سطوح آن همسو سازند و از اینکه تمام افراد سازمان از اهداف بلندمدت واحد کسب و کار خود و همچنین استراتژی سازمان برای تحقق آن باخبرند، اطمینان یابند.

فرایند تدوین و اجرای روش ارزیابی متوازن

طراحی و پیاده سازی نظام ارزیابی عملکرد سازمان از ۵ فاز کلی زیر تشکیل شده بود:

• • فاز اول: شناخت

• • فاز دوم: طراحی نظام ارزیابی عملکرد

• • فاز سوم: پیاده‌سازی و اندازه‌گیری شاخص‌ها

• • فاز چهارم: تجزیه و تحلیل شاخص‌ها و اولویت‌بندی فعالیت‌های بهبود

• فاز پنجم: استقرار نرم‌افزار ارزیابی متوازن در سازمان

که در ادامه به طور خلاصه فعالیت‌های هر یک از بخش‌ها را مورد بررسی قرار می‌دهیم.

فاز اول: شناخت

در این فاز فعالیت‌های زیر به ترتیب صورت خواهد گرفت:

• • آموزش نظام ارزیابی عملکرد

• • بررسی و شناخت سازمان از طریق مصاحبه و بررسی مستندات

• • بررسی گزارش شناخت توسط مدیریت ارشد و مدیریت میانی سازمان

– در بازار کسب و کار الکترونیکى، ادامه حیات شرکت­ها و مؤسسات به میزان خلاقیت و نوآورى شرکت در مراحل مختلف تولید و توزیع وابسته است و هر شرکتی که نوآور و خلاق باشد، گوى سبقت را از سایر رقبا خواهد برد و این خلاقیت به کل بازار سرایت مى­کند و محرکى براى چرخه اقتصادى جامعه خواهدشد.

۲-۱۴-۱- مزایای تجارات الکترونیک برای کسب و کارها:

در محیط تجاری رقابتی و دایماً در حال تغییر امروز، کسب و­کارها دیگر نمی‌توانند بر یک بازار ثابت و پایدار برای محصولات خود متکی باشند. آن ها باید در زمینه کیفیت، قیمت و خدمات پس از فروش با رقبایی که روز به روز در حال افزایش هستند رقابت نمایند. برای موفقیت در بازار آن ها نه تنها باید قیمت‌ها را پایین آورند بلکه باید تغییرات عمده بیشتری را در روش های تولید، روابط تجاری و حتی فرهنگ سازمانی خود به عمل آورند. وجود یک بازار الکترونیکی در اینترنت به نحو بارزی موجب افزایش بهره‌وری و رقابت بین شرکت‌ها اعم از تولیدکننده و مصرف‌کننده می‌گردد. در ادامه به مزایای استفاده از تجارت الکترونیک اشاره شده است:

۲-۱۴-۱- ۱- کاهش قیمت خرید مواد اولیه: خرید مواد اولیه و یا خدمات برای یک شرکت می‌تواند فرآیندی پیچیده و چند مرحله‌ای باشد. در ابتدا خریداران باید تولیدکنندگان را پیدا کرده و مشخص کنند که مقدار مورد نیاز کالا، زمان تحویل، کیفیت و قیمت مناسب است یا خیر؟ به محض اینکه تولیدکننده‌ای انتخاب شد نقشه‌ها و اطلاعات با جزییات کامل برای تولیدکننده فرستاده می‌شود تا محصول مورد نظر کاملاً با مشخصات مورد نظر مشتری تطابق داشته باشد. با فرض اینکه محصول نمونه، مورد قبول قرار گرفته و خطوط تولید آماده هستند خریدار، سفارش خرید برای مقدار مشخصی از کالاها را می‌فرستد و …. پیش از این شرکت‌های بزرگ با بهره گرفتن از«تبادل الکترونیکی داده^[۵۲]» نیروی کار، هزینه های چاپ و پست را در مراحل تامین مواد مورد نیاز خود کاهش­می‌دادند. .
ماشینی کردن جریان کار برای تامین محصول ‌به این معنا است که کارمندان این بخش وقت بیشتری برای تمرکز روی مذاکره به منظور به دست آوردن قیمتهای بهتر و نیز ایجاد روابط با تولیدکنندگان دارند. شرکتهایی که از «تبادل الکترونیکی داده» استفاده می‌کنند معمولاً ۵ تا ۱۰ درصد در هزینه های خود در بخش خرید صرفه‌جویی می‌کنند. اینترنت پتانسیلهای بیشتری برای کاهش این هزینه ها دارند به علاوه اینترنت درها را به سوی انجام معاملات تجاری با تولیدکنندگان جدید و نیز تولیدکنندگان کوچک که سابقاً تنها از طریق فاکس یا تلفن ارتباط برقرار می‌ساختند، می‌گشاید.

۲-۱۴-۱-۲- کاهش زمان چرخه تولید: ‌چرخه تولید عبارت است از کل زمانی که طول می‌کشد تا یک محصول ساخته شود. در طی چرخه تولید، هزینه های ثابت مشخصی که با میزان تولید تغییر نمی‌کند و وابسته به زمان هستند، وجود دارد. این هزینه های ثابت شامل استهلاک تجهیزات، هزینه های ساختمانی و خدمات رفاهی و هزینه مدیریت و سرپرستی می‌باشد. اگر زمان ساخت یک محصول به جای ۱۰ روز به ۷ روز کاهش پیدا کند، آنگاه هزینه های ثابت به ازای هر محصول کمتر می‌شود چرا که زمان کمتری صرف شده است. تجارت الکترونیک باعث کاهش چرخه‌های زمانی شده و اجازه می‌دهد تا محصولات بیشتر با هزینه مساوی یا کمتر تولید شود. ایجاد ارتباطات الکترونیکی به ‌تامین کننده ها و مشتریان، شرکت‌ها را قادر ساخت تا انتقال و دریافت سفارش‌های خرید به صورتحسابها و رسیدها در زمان بسیار کمتری نسبت به قبل صورت گیرد. برخی از شرکت‌ها حتی مشخصات محصولات و نقشه‌ها را در شبکه ها به اشتراک گذاشتند تا مراحل طراحی و توسعه محصول تسریع شود.

۲-۱۴-۱-۳- افزایش کاریابی و اثربخشی در خدمت‌دهی به مشتریان: شرکت‌ها از اینترنت برای خدمت‌دهی به مشتریان نیز استفاده می‌کنند. داشتن مشخصات محصولات، پشتیبانی فنی و دیگر اطلاعات به صورت آنلاین نه تنها باعث صرفه‌جویی از طریق فارغ شدن کارمندان بخش خدمات مشتریان از ‌پاسخ‌گویی‌ به سوالات پیچیده و روابط با مشتری می‌گردد، بلکه باعث می‌شود مشتریان راضی‌تر باشند. علاوه بر افزایش رضایت مشتریان، شرکتهایی که از اینترنت برای خدمت مشتریان استفاده می‌کنند ادعا می‌کنند که از طریق انجام سفارشات و پشتیبانی فنی آنلاین صرفه‌جویی زیادی انجام شده است. .
تحقیقات مؤسسه‌ فورستر نشان می‌دهد که به طور کلی ۵۰۰ تا ۷۰۰ دلار برای فرستادن یک کارشناس به محل مورد نظر، ۱۵ تا ۲۰ درصد برای بررسی درخواست مشتری از طریق تلفن و حدود ۷ دلار برای انجام این کار از طریق اینترنت صرف می‌شود. سایر مزایای تجارت الکترونیک برای مؤسسات تجاری به شرح زیر می‌باشد: کاهش هزینه های انبارداری، کاهش هزینه های بازاریابی، کاهش هزینه های فروش، حذف واسطه‌گری، ایجاد کانال‌های جدید فروش محصولات و افزایش تقاضا و…

۲-۱۴-۲- مزایای تجارت الکترونیک برای مصرف‌کنندگان:

مؤسسات تجاری به منظور افزایش بهره‌وری، کاهش هزینه ها و بالا بردن کیفیت خدمت مشتریان، بر روی تجارت الکترونیک سرمایه‌گذاری می‌کنند. مشتریان نیز جذب خرید از طریق اینترنت می‌شوند چون درمی‌یابند که قدرت انتخابشان به طور حیرت‌آوری افزایش پیدا می‌کند، اطلاعات بیشتر و بهتری برای خرید به دست می‌آورند و خرید راحت‌تری انجام می‌دهند. افراد پر مشغله نیز می‌توانند در وقتشان صرفه‌جویی کنند. اطلاعات بهتر، انتخاب‌های بیشتر و هزینه های عملیاتی کمتر کسب و کارها و مشتریان را به طور همزمان به سمت تجارت الکترونیک سوق می‌دهد. در ادامه به مزایای استفاده از تجارت الکترونیک برای مصرف‌کنندگان اشاره شده است.

۲-۱۴-۲-۱- افزایش امکان انتخاب: تعداد فروشگاه هایی که بر روی اینترنت قابل مشاهده هستند، بسیار بیشتر از مغازه‌هایی است که حتی در محله‌های بسیار پر جمعیت وجود دارند. همچنین بسیار بیشتر از مغازه‌هایی است که یک مشتری با حد معقولی از رانندگی یا از طریق کاتالوگهایی که از طریق پست دریافت می‌شوند، می‌توانند به آن ها دسترسی پیدا کنند. یک مشتری آنلاین می‌تواند از مغازه‌ای در شهر یا کشوری دیگر و یا حتی از مغازه‌ای که در شکل سنتی وجود ندارد خرید نماید؛ روزنامه‌ها مثال روشنی در این زمینه هستند. ساکنین شهرهای بزرگ نسبت به سایر مناطق به تعداد بیشتری از روزنامه‌های ملی و محلی دسترسی دارند، در حالی که بر روی اینترنت یک خواننده می‌تواند اخبار هزاران روزنامه در سراسر جهان را مطالعه کند.

۲-۱۴-۲-۲- سفارشی نمودن: اینترنت موجب افزایش قابلیت سفارشی نمودن می‌گردد. برخی کسب و کارهای اینترنتی بویژه وسایل ارتباط جمعی، در حال حاضر محصولات را کاملاً سفارشی می‌سازند به طوری که کاملاً مجزا از دیگر محصولات می‌شود. خوانندگان آنلاین می‌توانند تنها اخباری را انتخاب کنند که می‌خواهند بخوانند و این به معنای تحویل کالای مورد نظر به صفحه وب شخص یا پست الکترونیکی وی می‌باشد. مشتریان مغازه‌های موسیقی قابلیت انتخاب CD های ضبط شده را دارا بوده و در صورت تمایل می‌توانند آهنگهای مورد نظر خود را برای ضبط انتخاب کنند.